State of the Nation Address ni P-Noy

Senate President Juan Ponce Enrile; Speaker Feliciano Belmonte; Bise Presidente Jejomar Binay; mga dating Pangulong Fidel Valdez Ramos at Joseph Ejercito Estrada; Chief Justice Renato Corona at ang ating mga kagalang-galang na mahistrado ng Korte Suprema; mga kagalang-galang na kasapi ng diplomatic corps; mga butihing miyembro ng Kamara de Representante at ng Senado; mga Local Government officials; mga miyembro ng ating Gabinete; mga unipormadong kasapi ng militar at kapulisan; mga kapwa ko nagseserbisyo sa taumbayan;

At sa mga minamahal kong kababayan, ang aking butihing mga boss:

Humarap po ako sa inyo noong aking inagurasyon at sinabing: Walang wang-wang sa ating administrasyon. At ngayon, patuloy nating itinitigil ito. Naging hudyat at sagisag po ito ng pagbabago, hindi lamang sa kalsada, kundi pati na rin sa kaisipan sa lipunan.

Sa matagal na panahon, naging simbolo ng pang-aabuso ang wang-wang. Dati, kung makapag-counterflow ang mga opisyal ng pamahalaan, para bang oras lang nila ang mahalaga. Imbes na maglingkod-bayan, para bang sila ang naging hari ng bayan. Kung maka-asta ang kanilang mga padrino’t alipores, akala mo’y kung sinong maharlika kung humawi ng kalsada; walang pakialam sa mga napipilitang tumabi at napag-iiwanan. Ang mga dapat naglilingkod ang siya pang nang-aapi. Ang panlalamang matapos mangakong maglingkod—iyan po ang utak wang-wang.

Wala silang karapatang gawin ito. Ayon sa batas, tanging ang Presidente, Bise Presidente, Senate President, House Speaker, Chief Justice, at pulis, bumbero, at ambulansya lang ang awtorisadong gumamit ng wangwang para sa kanilang mga opisyal na lakad. Kung sa trapiko nga ay di masunod ang batas, paano pa kaya sa mga bagay na mas malaki ang makukuha, tulad ng sa mga proyektong pinopondohan ng kaban ng bayan?

Kayo po ba gusto ninyong makulong ang lahat ng tiwali? Ako rin. Gusto ba ninyong matanggal ang wang-wang, hindi lamang sa kalsada, kundi sa kaisipang nagdulot ng baluktot na sistema na pagkatagal-tagal na nating pinagtiisan? Ako rin. Gusto po ba ninyong mabigyan ng patas na pagkakataon ang lahat na umasenso? Ako rin.

Narito po ang halimbawa ng resulta ng ating kampanya kontra wang-wang sa sistema. Nitong taong ito, taumbayan na mismo ang nagsabi, nabawasan ang nagugutom sa kanila. Mula 20.5% na self-rated hunger noong Marso, bumaba na ito sa 15.1% nitong Hunyo, katumbas ng isang milyong pamilyang Pilipinong nagugutom dati, pero ngayon ay nakakakain na nang tama kada araw.

Sa larangan po ng negosyo, sino ba ang nag-akalang pitong ulit nating malalampasan ang all-time-high ng stock market? Ang dating 4,000 index na inaakalang hindi maaabot, o kung maabot man ay pansamantala lang, ngayon, pangkaraniwan nang hinihigitan.

Kung dati napako na ang bansa sa mababang credit ratings, itinaas ng Moody’s, Standard and Poors, Fitch, at Japan Credit Ratings Agency ang ating ranking, bilang pagkilala sa ating tamang paggugol ng pondo at sa malikhain nating pananalapi. Ang mataas na credit rating, magpapababa ng interes sa perang inuutang natin. Kumpara sa unang apat na buwan ng nakaraang taon, mas malaki po ng 23 billion pesos ang natipid nating interest payments mula Enero hanggang Abril ng 2011. Maaari na po nitong sagutin ang dalawang milyon at tatlongdaan libong benepisyaryo ng CCT hanggang sa katapusan ng 2011.

Paalala ko lang po, sa siyam at kalahating taon bago tayo maitalaga sa puwesto, iisang beses lang tayong nakatikim ng ratings upgrade, at anim na beses pang na-downgrade ng iba’t ibang ratings agency. Sa isang taon pa lang po natin, apat na beses na tayong nabigyan ng upgrade. Alam naman po natin na hindi madaling ma-upgrade sa panahon ngayon. Itong mga ratings agency, nabatikos na mali raw ang payo bago magkakrisis sa Amerika, kaya ngayon ay mas makunat na sila sa pagbibigay ng magandang ratings, at nakikita nga natin ito sa sunud-sunod na pag-downgrade sa ibang bansa. Pero tayo po, inupgrade pa nila. Sang-ayon silang lahat: gumanda at lalo pang gaganda ang ekonomiya ng Pilipinas. Isang hakbang na lang po, aabot na tayo sa investment grade, at wala pong tigil ang ating economic team upang tuluyan na tayong makaarangkada.

At may mabubuting balita pa pong parating. Dahil wala nang wang-wang sa DOE, muling nabuhay ang kumpiyansa ng mga namumuhunan sa ating energy sector. Patunay dito ang isandaan at apatnapung kumpanya na nakahandang tumaya sa eksplorasyon at pagpapalakas ng ating oil at natural gas resources. Sa huling energy contracting round noong 2006, tatlumpu’t lima lang po ang nakilahok. Nitong Biyernes lamang po, nilagdaan na ang panibagong kasunduan para sa isang bagong power plant sa Luzon grid upang pagdating ng 2014, may mas mura at mas maaasahang pagmumulan ng enerhiya ang bansa.

May kumpiyansa, may pag-asa, at tinutupad po natin ang ating mga pangako. Naaalala ko nga po ang babaeng nakausap ko nang ako’y unang nagha-house-to house campaign. Ang kaniyang hinaing: “Miski sino naman ang manalo, pare-pareho lang ang kahihinatnan. Mahirap ako noong sila ay nangangampanya; mahirap ako habang nakaupo sila, at mahirap pa rin ako pag nagretiro na sila.” Sa madaling salita, ang hinaing po ng marami, “Walang pakialam ang mga pinuno namin kahapon, wala silang pakialam ngayon. Bukas, wala pa rin silang pakialam.”

Di po ba’t may katuwiran naman siya sa pagsasabi nito, dahil sa pagwawang-wang sa mga ahensya ng gobyerno? Wang-wang po ang pagbili ng helicopter sa presyong brand new, pero iyon pala ay gamit na gamit na. Wang-wang ang milyun-milyong pabuya na tinanggap ng mga opisyal ng GOCC, tulad ng sa Philippine National Construction Corporation, gayong hindi naman sila nakapaghandog ng disenteng serbisyo, at ibinaon pa sa utang ang kanilang mga ahensya. Bago sila bumaba sa puwesto, dalawandaan, tatlumpu’t dalawang milyong piso po ang inomento ng dating pamunuan ng PNCC sa kanilang sarili. 2007 pa lang po, wala na silang prangkisa; lahat ng kikitain, dapat diretso na sa pambansang gobyerno. Hindi na nga nag-abot ng kita, sinamantala pa ang puwesto. Ang bonus nila mula 2005 hanggang 2009, dinoble pa nila sa unang anim na buwan ng 2010. Ibinaon na nga po nila sa bilyun-bilyong pisong utang ang kanilang tanggapan, nasikmura pa nilang magbigay ng midnight bonus sa sarili.

Para po pigilan ang pagwang-wang sa kaban ng bayan, sinuyod at sinuri natin ang mga programa. Dalawang magkasunod na taon na po nating ipinatutupad ang zero-based budgeting, na nagsisilbing kalasag sa walang-saysay na paggastos.

Sa Laguna Lake po, magtatanggal nga ng 12 million cubic meters sa dredging, pero pagkatapos ng tatlong taon, garantisado naman itong babalik. 18.7 billion pesos ang magiging utang natin para lang maglaro ng putik. Hindi pa bayad ang utang, nag-expire na ang pakinabang. Pinigilan po natin iyan. Ang food-for-school program na bara-bara lang ang paghahanap ng benepisyaryo, at iba pang inisyatibang pinondohan ngunit walang pinatunguhan—binura na natin sa budget upang ang pera namang nalibre, ay mailaan sa mga proyektong totoong may silbi.

Ang budget po ang pinakamalinaw na pagsasabuhay ng ating tuwid na landas. Ang aking pahiwatig sa lahat ng gusto pang ilihis tayo rito: Kung mang-aagrabyado ka lang ng mahirap, huwag ka nang magtangka. Kung sarili mo lang ang papayamanin mo, huwag ka nang magtangka. Kung hindi iyan para sa Pilipino, huwag ka nang magtangka.

Sana masabi na natin na tapos na ang utak wang-wang, pero nakikita po natin ang latak ng ganitong kaisipan na pilit bumubulahaw sa aliwalas ng ating biyahe sa tuwid na landas.

Mukhang marami rin po kasi ang nagwawang-wang sa pribadong sektor. Ayon sa BIR, mayroon tayong halos 1.7 million na self-employed at professional tax payers gaya ng mga abogado, doktor, negosyante na nagbayad lamang, sa suma total, ng 9.8 billion pesos noong 2010. 5,783 pesos lang ang ibinayad na income tax ng bawat isa sa kanila—ang ibig sabihin, kung totoo po ito, ang kabuuang kita nila ay umaabot lang ng 8,500 pesos lamang kada buwan. Mababa pa sa minimum wage. Naman.

Nakikita naman po ninyong napupunta na sa tama ang buwis ninyo, kaya wala na pong dahilan upang iwasan natin ang pagbabayad. Nananawagan po ako sa inyo: Hindi lang po gobyerno, kundi kapwa natin Pilipino ang pinagkakaitan sa hindi pagbabayad ng tamang buwis.

Pinananagot at pananagutin po natin ang wang-wang saanmang sulok ng gobyerno. Ang masakit, hanggang sa mga araw pong ito, may sumusubok pa ring makalusot. Mayroon nga pong isang distrito sa Region 4B, may proyektong gagastusan ng 300 million pesos. Kaso hanggang 50 million pesos lang ang puwedeng aprubahan ng district engineer.

Kaya naisip nilang ichop-chop ang proyekto para di lumampas sa 50 million pesos ang halaga, at di na umabot sa regional at central office ang mga papeles. Kani-kaniyang diskarte, kani-kaniyang kaharian ang nadatnan nating situwasyon sa DPWH. Sinubukan nilang ipagpatuloy ang nakasanayan na nila. Kadalasan, dahil sa lump-sum na pagbibigay ng pondo, wala nang tanung-tanong kung ano ang plano at detalye ng proyekto. Miski yata bahay ng gagamba ang ipapatayo, bibigyan ng pondo, basta may padrino.

Hindi ito pinalusot ni Secretary Babes Singson. Tinanggal na niya sa puwesto ang district engineer. Pinigilan din po ang pag-award ng proyektong ito para busisiin kung ano pang magic ang nangyari. Masusi na ring iniimbestigahan lahat ng nagkuntsabahan. Ang mga kontratistang mapatunayang nakipagsabwatan para mag-tongpats sa mga proyekto, ibablack-list natin.

Tingnan nga po ninyo ang idinulot na perhuwisyo ng pagwawang-wang sa sistema: Tuloy ang pagdusa ng mamamayang dapat nakikinabang na sa proyekto ng bayan.

Hindi lang po iyan sa region 4B nadiskubre. Ngunit natigil na po ito dahil hindi na padrino kundi tamang proseso ang naghahari sa DPWH. Hindi na puwedeng walang work program; kailangang magpakita ng pinag-isipang plano para hindi magkasalungat ang pagsasagawa ng mga proyekto. Malinis at hayag na ang bidding, at pantay na ang pagkakataon sa pagpasok ng mga kontratista.

Sa sistemang pinaiiral ngayon sa DPWH, nakatipid na tayo ng dalawa’t kalahating bilyong piso, at umaasa tayo na aabot pa sa anim hanggang pitong bilyong piso ang matitipid sa taon na ito. Ang pinakamahalaga po, nakakaasa na tayo sa mga kalsadang matino, hindi ‘yung maambunan lang ay lulundo o mabibiyak agad. Paniwala natin dati, imposibleng maitama ng DPWH ang sistema nila. Hindi lang po ito posible; sa unang taon pa lamang, ginagawa na natin ito.

Kahit po sa mga bukirin, may mga nagwawang-wang din. Bago tayo maupo noong 2010, nag-angkat ang bansa ng 2.3 million metric tons ng bigas. 1.3 million metric tons lamang ang kailangan nating angkatin, ngunit pinasobrahan pa nila ito ng isang milyon. Dahil nga sobra-sobra ang inangkat, kinailangan pa nating gumastos muli sa mga bodegang pagtatambakan lang naman ng barko-barkong bigas.

Ilang taon bang walang saysay na pinasobrahan ang bigas na inaangkat? Dahil dito, umiral ang pag-iisip na habambuhay na tayong aangkat ng bigas. Ang akala ng marami, wala na talaga tayong magagawa.

Ngunit sa loob lamang ng isang taon, pinatunayan nating mali sila. Ngayon, ang dating 1.3 million metric tons na kakulangan natin sa bigas, halos nangalahati na; 660,000 metric tons na lang po ang kailangan nating angkatin. Kahit dagdagan pa natin iyan ng panangga laban sa sakuna at gawing 860,000 metric tons—na ginagawa na nga po natin—mas mababa pa rin ito sa tinatayang taunang kakulangan na 1.3 million metric tons.

At hindi po buwenas lang ang nangyaring pag-angat ng ating rice productivity. Bunga po ito ng matinong pamamalakad: ng paggamit ng maiinam na klase ng binhi, at masusi at epektibong paggastos para sa irigasyon. Nito nga pong nakaraang taon, labing-isang libo, animnaraan at labing-isang bagong ektarya ng bukirin ang napatubigan natin. Dagdag pa iyan sa halos dalawandaan at labindalawang libong ektarya na nakumpuni o nabigyang muli ng irigasyon matapos ang panahon ng pagkakatiwangwang. Ang resulta: umangat ng 15.6% ang inani nating palay noong nakaraang taon.

Ang gusto nating mangyari: Una, hindi tayo aangkat ng hindi kailangan, para lang punan ang bulsa ng mga gustong magsariling-diskarte ng kita sa agrikultura. Ikalawa: Ayaw na nating umasa sa pag-angkat; ang isasaing ni Juan dela Cruz, dito ipupunla, dito aanihin, dito bibilhin.

Balikan din po natin ang dinatnang kalagayan ng ating mga kawal at kapulisan. Labingtatlong libong piso po ang karaniwang suweldo ng isang PO1 sa Metro Manila. Apat na libong piso daw rito ang napupunta sa upa ng bahay. Tila tama nga po na isang-katlo ng kanilang sahod diretso na sa upa. Isang-katlo pa nito, para naman sa pagkain. At ang natitirang isang-katlo, para sa kuryente, tubig, pamasahe, pampaaral sa anak, gamot sakaling may magkasakit, at iba pa. Maganda na nga po kung tumabla ang kita niya sa gastusin. Kapag naman kinapos, malamang sa five-six po sila lalapit. At kapag nagpatung-patong ang interes ng utang nila, makatanggi kaya sila sa tuksong dumelihensya?

Kaya ang ipinangako nating pabahay nitong Pebrero, ngayong Hulyo ay tinutupad na. Nakapag-abot na po tayo ng apat na libong Certificate of Entitlement to Lot Allocation sa magigiting nating kawal at pulis. Bahagi pa lang po ito ng target nating kabuuang dalawampu’t isang libo at walong daang bahay sa pagtatapos ng taong ito. Ang dating apatnalibong ibinabayad para sa upa kada buwan, ngayon, dalawandaang piso na lang, para pa sa bahay na pagmamay-ari talaga nila. Ang dating nalalagas na halaga na pambayad sa buwanang renta, maaari nang igugol para sa ibang gastusin.

Mayroon pa raw pong mahigit isang libong bahay na natitira, kaya po sa mga pulis at sundalo nating di pa nakakapagpasa ng papeles, last call na po para sa batch na ito. Pero huwag po kayong mag-alala, sa susunod na taon, lalawak pa ang ating pabahay, at hindi lang pulis at kawal sa Luzon ang makikinabang. Inihahanda na ng NHA ang lupang patatayuan sa Visayas at Mindanao, para sa susunod na taon, makapagpatayo na tayo ng mga bahay doon. Sa ating mga kawani ng Bureau of Jail Management and Penology at Bureau of Fire Protection, may good news po ako: kasama na po kayo rito.

Kung seguridad na rin lang po ang ating pag-uusapan, di ba’t karugtong din nito ang ating pambansang dangal? Dati, hindi man lang natin makuhang pumalag tuwing may sisindak sa atin sa loob mismo ng ating bakuran. Malinaw ang pahiwatig natin ngayon sa buong mundo: Ang sa Pilipinas ay sa Pilipinas; kapag tumapak ka sa Recto Bank, para ka na ring tumapak sa Recto Avenue.

Tama nga po kaya ang kuwento tungkol sa isang stand-off noong araw? Tinapatan daw ang mga marino natin ng kanyon. Ang ginawa nila, pumutol ng puno ng niyog, pininturahan ito ng itim, saka itinutok sa kalaban. Tapos na po ang panahong iyan. Parating na ang mga capability upgrade at modernization ng mga kagamitan ng ating Sandatahang Lakas. Literal na pong naglalakbay sa karagatan papunta rito ang kauna-unahan nating Hamilton Class Cutter, isang mas modernong barko na magagamit natin para mabantayan ang ating mga baybayin. Maaari pa po tayong makakuha ng mga barkong tulad nito. Idadagdag iyan sa kukunin na nating mga helicopter, patrol craft, at sandata na bultong bibilhin ng AFP, PNP, at DOJ upang makakuha ng malaking diskuwento. Lahat po ito, makakamtan sa matinong pamamahala; mabibili sa tamang presyo, nang walang kailangang ipadulas kung kani-kanino.

Wala tayong balak mang-away, pero kailangan ding mabatid ng mundo na handa tayong ipagtanggol ang atin. Pinag-aaralan na rin po natin ang pag-angat ng kaso sa West Philippine Sea sa International Tribunal for the Law of the Sea, upang masigurong sa mga susunod na pagkakataon ay hinahon at pagtitimpi ang maghahari tuwing may alitan sa teritoryo.

Alam ko pong magbubunga ang pag-aarugang ipinapamalas natin sa mga lingkod-bayan na nakatutok sa ating seguridad. Mantakin po ninyo: sa unang anim na buwan ng 2010, umabot sa isanlibo at sampung (1,010) kotse at motorsiklo ang nanakaw. Ikumpara po natin iyan sa apatnaraan at animnapung (460) kotse at motorsiklong nanakaw mula Enero hanggang Hunyo ng taong ito. Ang laki po ng naibawas. Malas ko lang po siguro na ‘yung isa o dalawang kaso ng carnapping ang nai-heheadline, at hindi ang pagbawas sa mga insidente nito o ang mas mataas na porsyento ng mga nanakaw na kotse na naibalik sa may-ari.

Isa pa pong halimbawa ng pagbabagong tinatamasa natin: Mayo ng 2003 nang lagdaan ang Anti-Trafficking in Persons Act, pero dahil hindi sineryoso ng estado ang pagpapatupad nito, dalawampu’t siyam na indibiduwal lamang ang nahatulan sa loob ng pitong taon. Nalagpasan na po natin iyan, dahil umabot na sa tatlumpu’t isang human traffickers ang nahatulan sa ating administrasyon. Ito na po siguro ang sinasabing “sea change” ni Secretary of State Hillary Clinton ng Amerika. Dahil dito, natanggal na tayo sa Tier 2 Watchlist ng Trafficking in Persons Report nila. Kung hindi tayo natanggal sa watchlist na ito, siguradong napurnada pa ang mga grant na maaari nating makuha mula sa Millenium Challenge Corporation at iba pa.

Dumako po tayo sa trabaho. Dagdag-trabaho ang unang panata natin sa Pilipino. Ang 8% na unemployment rate noong Abril ng nakaraang taon, naibaba na sa 7.2% nitong Abril ng 2011. Tandaan po natin: moving target ang nasa hanay ng ating unemployed, dahil taun-taon ay may mga bagong graduate na naghahanap ng trabaho. Nito nga pong huling taon, nadagdag pa sa bilang nila ang libu-libong hawi boys, tagasabit ng banderitas, at iba pang mga Pilipinong kumuha ng pansamantalang kabuhayan mula sa eleksyon. Ang resulta po natin: Isang milyon at apatnaraang libong trabahong nalikha nitong nakaraang taon.

Dati, nakapako sa pangingibang-bansa ang ambisyon ng mga Pilipino. Ngayon, may pagpipilian na siyang trabaho, at hangga’t tinatapatan niya ng sipag at determinasyon ang kanyang pangangarap, tiyak na maaabot niya ito.

Malaki pa po ang puwedeng madagdag sa trabahong nalilikha sa ating bansa. Ayon pa lang po sa website nating Philjobnet, may limampung libong trabahong hindi napupunan kada buwan dahil hindi tugma ang kailangan ng mga kumpanya sa kakayahan at kaalaman ng mga naghahanap ng trabaho. Hindi po natin hahayaang masayang ang pagkakataong ito; ngayon pa lang, nagtatagpo na ang kaisipan ng DOLE, CHED, TESDA, at DEPED upang tugunan ang isyu ng job mismatch. Susuriin ang mga curriculum para maituon sa mga industriyang naghahanap ng empleyado, at gagabayan ang mga estudyante sa pagpili ng mga kursong hitik sa bakanteng trabaho.

Ngunit aanhin naman po natin ang mga numerong naghuhudyat ng pag-asenso ng iilan, kung marami pa rin ang napag-iiwanan? Ang unang hakbang: tinukoy natin ang totoong nangangailangan; namuhunan tayo sa pinakamahalaga nating yaman: ang taumbayan. Sa dalawang milyong pamilyang rehistrado sa ating Pantawid Pamilyang Pilipino Program, isang milyon at animnaraang libo na ang nakakatanggap ng benepisyo nito. Sa pagpapakitang-gilas ni Secretary Dinky Soliman, tinatayang may mahigit isandaang libong pamilya ang naiaahon natin mula sa kahirapan kada buwan. Kaya naman mataas ang aking kumpiyansang makukumpleto ang 1.3 million na dagdag na pamilya, mula sa kabuuang 2.3 milyong pamilyang target na benepisyaryo ng CCT bago matapos ang taong ito. At sa compliance rate nito na hindi bababa sa 92%, milyun-milyon na rin po ang inang regular na nagpapacheck-up sa mga health center, ang mga sanggol na napabakunahan, at ang mga batang hindi hinahayaan sa labas ng paaralan.

Simula pa lang po ito, at sa ganitong kalinaw na mga resulta, umaasa ako sa suporta ng bawat Pilipino, lalo na ng lehislatura, sa mungkahi nating salinan pa ng pondo ang Pantawid Pamilyang Pilipino Program. Inaasam po natin na bago matapos ang 2012, tatlong milyong pamilya na ang mabibigyan ng puhunan para sa kanilang kinabukasan.

Binibigyan natin ang mga maralitang pamilyang ito ng pagkakataong makaahon sa buhay, dahil ang pag-asenso nila ay pag-angat rin ng buong bansa. Sino ang tatangkilik sa mga produkto at serbisyo ng mga negosyante, kung isang kahig, isang tuka naman ang mamimili? Kapag may amang kumakapit sa patalim para may kainin ang kanyang pamilya, at siya ay nagnakaw o nangholdap, sino ba ang puwedeng mabiktima ng krimen kundi tayo rin? Kung ang mga kababayan natin ay walang maayos na pagkain o tahanan, mahina ang kalusugan at may malubhang karamdaman, hindi ba’t tayo rin ang nasa peligrong mahawa sa kanilang kapansanan?

Naglalatag po tayo ng pagbabago upang mas mapatibay ang pundasyon ng maaliwalas na bukas para sa lahat. Halimbawa, sa kalusugan: Di ba’t kapansin-pansin ang pagtaas ng bilang ng mga benepisyaryo ng PhilHealth tuwing maghahalalan? Ngayon, sa pamamagitan ng National Household Targeting System for Poverty Reduction (NHTS-PR), tiniyak natin na ang limang milyon at dalawandaang libong pamilyang Pilipino na nakikinabang sa PhilHealth ay ang talagang mga nangangailangan nito. Malawakang pag-unlad at pag-asenso ng lahat: Iyan po ang panata natin. Walang maiiwan sa tuwid na landas.

Tumungo naman po tayo sa ARMM. Ang dating sistema: Nagbabatuhan lang ng huwad na utang ng loob ang mga baluktot na kandidato. Kapag pambansang halalan, malaya ang nakaupo sa ARMM na imane-obra ang makinarya sa kaniyang rehiyon para matiyak na bokya ang boto ng mga hindi kaalyado. Kapag naman eleksyon sa ARMM at maniningil na ng utang si Mayor o Governor, ang administrasyon naman ang magpapatakbo ng makinarya para manalo ang kanilang kandidato.

Ayon nga po sa naungkat ng COA, sa opisina ng regional governor ng ARMM, mula Enero 2008 hanggang Setyembre 2009, walumpung porsyento ng mga disbursement ang napunta sa mga cash advance na wala namang maayos na paliwanag. Kung hindi nawala ang pondong ito, nakatapos na sana ang isang batang tumawid sa ghost bridge, para pumasok sa ghost school, kung saan tuturuan siya ng ghost teacher. Walang humpay na paghihirap, at walang pag-asa ng pag-asenso.

Gusto nating maranasan ng ARMM ang benepisyo ng tamang pamamahala. Kaya ang solusyon: synchronization. Dahil dito, kailangan nilang tumutok sa kani-kanilang mga kampanya; magiging mas patas ang labanan, at lalabnaw ang command votes. Salamat sa Kongreso at naipasa na ang batas na magsasabay ng halalan sa ARMM sa halalang pambansa.

At bakit po postponement ang kailangan? Sa kagustuhang makabalik sa puwesto, nakahanda ang ilan na ulitin ang nakagawian para manalo. Isipin na lang po ninyo kung pumayag tayo sa kagustuhan ng mga kontra, at itinuloy natin ang eleksyon. Wala po silang ibang gagawin sa loob ng dalawang taon kundi paghandaan ang susunod na halalan at isiksik ang kalokohan nila sa mas maigsing panahon. Habang nananatili sa pwesto ang mga utak wang-wang na opisyal, naiiwan namang nakalubog sa kumunoy ng kawalang-pagasa ang taumbayan.

Wala akong duda sa kahihinatnan ng mga repormang inilatag natin. Hindi po tayo nagbubukambibig lang; may kongkretong resulta ang ating mga paninindigan. Kapag sinabi nating tuwid na daan, may katapat itong kalsada sa Barangay Bagumbayan sa Sta. Maria, Laguna. Kapag sinabi nating malinis na pamamahala, may dadaloy na malinis na tubig sa mga liblib na lugar gaya ng nasa Barangay Poblacion, sa Ferrol, Romblon. Kapag sinabi nating liwanag ng pagbabago, titiyakin nating may liwanag na tatanglaw sa mga pamayanang dati ay nangangapa sa aandap-andap na gasera, gaya ng ginawa natin sa Barangay San Marcos, sa Bunawan, Agusan del Sur. Ganito na ang nangyayari sa marami pang ibang lugar; pinipilit nating ito rin ang mangyari sa kabuuan ng Pilipinas.

Nakatutok na po ang iba’t ibang ahensya ng gobyerno; nag-uugnayan at nagtutulungan sila upang maabot at mapabilis ang mga solusyon sa mga problemang kaytagal nang pinapasan ng bayan.

Di po ba’t may problema tayo sa baha, na alam naman nating dulot ng walang humpay at ilegal na pagputol ng mga puno? Ang dating solusyon: photo-op ng pagtatanim na ang tanging benepisyaryo ay nagpapapoging pulitiko. Nagtanim nga ng puno kontra-baha, pero hindi naman siniguro na mananatiling nakatayo ang mga ito pag-alis nila.

Isa sa mga solusyong pinag-aaralan ay ang gawing kapaki-pakinabang sa mga pamayanan ang pagbabantay ng puno. Bibigyan sila ng binhi ng kape at cacao para itanim at mamunga ng kabuhayan. Habang hinihintay ang ani, makakakuha sila ng stipend upang bantayan naman ang mga punong itinanim laban sa baha. Puwedeng maging benepisyaryo ng programang ito ang mga informal settlers, na ngayon ay nagkukumpulan sa siyudad. Mamumuhunan tayo sa taumbayan, habang namumuhunan din sa kalikasan.

Noon bang isang taon, inisip ninyo na kaya nating gawin ito? Sa ngayon, tinutupad na natin ang ating mga pangako. Bukas makalawa, katotohanan na ang lahat ng ito.

Marami pa pong malikhaing konsepto na inilalapit sa atin. May mosquito trap na pinapatay ang mga kiti-kiti ng lamok, na siguro naman po ay may kinalaman sa halos labing-apat na porsiyentong pagbaba ng insidente ng dengue; may hibla ng niyog na itatapon na sana, pero puwede palang murang solusyon sa mga daanang madaling mabitak; may landslide sensor na magbababala kung tumaas na ang panganib na gumuho ang lupa; may mga kagamitang magbibigay ng senyales kung malapit nang umapaw ang tubig sa mga ilog. Lahat po ito, gawa ng Pilipino.

Pinag-aaralan na rin po ng DOST at UP ang pagkakaroon ng monorail system, para tugunan ang problema sa pangmalawakang transportasyon. Sa malikhaing pag-iisip ng kapwa Pilipino, may pag-asa palang magtayo ng light rail system nang hindi hihigit sa 100 million pesos ang gagastusin kada kilometro. Sa matitipid na pondo, mas mahabang kilometro ng riles ang mailalatag at makaka-abot sa mga lugar na malayo sa sentro ng komersyo. Ang mga dating sumisiksik sa siyudad para maghanap ng trabaho, maaari nang tumira sa malayo, nang hindi pahirapan ang biyahe.

Uulitin ko po: ang mungkahing ito ay galing sa kapwa natin Pilipino, para sa Pilipinas. Naaalala po ba ninyo ang panahon kung kailan ni hindi man lang maabot ng mga pangarap natin ang ganitong mga proyekto? Ngayon, sinasabi ko sa inyo: pinapangarap natin ito, kaya natin ito, gagawin natin ito. Hindi ba tayo nagagalak, Pilipino tayong nabubuhay sa ganitong panahon?

Sa kabila ng lahat ng ito, huwag po sana nating lilimutin: masasayang lang ang lahat ng ating narating kung hindi tuluyang maiwawaksi ang kultura ng korupsyon na dinatnan natin.

Sa mga kapwa ko empleyado ng sambayanan, mula sa tuktok hanggang sa bawat sulok ng burukrasya: Di po ba’t napakarangal na ngayon ang magtrabaho sa gobyerno? Di po ba’t ngayon, sa halip na ikahiya, gusto mo pang isuot ang iyong ID kung sumasakay ka ng bus o jeep papasok sa iyong ahensya? Sasayangin po ba natin ang karangalang kaloob sa atin ng sambayanan?

Iyan din po ang aking panawagan sa ating Local Government Units. Kabilang po ako sa mga sumasang-ayon na kayo ang pinaka-nakakaalam sa pangangailangan ng taumbayan sa inyong mga lungsod at munisipyo. Makakaasa po ang ating mga LGU sa higit na kalayaan at kakayahan, kung makakaasa rin tayong gagamitin ito sa tuwid na paraan, at isasaalang-alang ang kapakanan ng buong sambayanan.

Halimbawa po, may ilang munisipyo na naisipang magbuwis sa mga transmission lines ng kuryente na dadaan sa kanilang mga pook. Magpapasok nga po ng kita sa kanilang lokal na kaban, pero kapalit nito, tataas din ang gastusin ng mas nakararaming Pilipino sa kuryente. Tiwala po akong kaya nating balansehin ang interes ng inyong mga nasasakupan sa interes ng sambayanan.

Kailangan pong manatiling magkatugma ang ating mga programa, dahil ang ikauunlad ng buong bansa ay manganganak din ng resulta sa inyong mga pook. Wakasan na po sana natin ang agendang nakatuon sa susunod na eleksyon lamang, at ang kaisipang isla-isla tayong maihihiwalay ang sariling pagsulong sa pag-unlad ng bansa.

Tayo-tayo rin po ang dapat magtulungan tungo sa kaunlaran. Malaki ang pasasalamat ko sa Kongreso sa pagpapasa ng mga batas ukol sa GOCC Governance, ARMM Synchronization, Lifeline Electricity Rates Extension, Joint Congressional Power Commission Extension, Children and Infants’ Mandatory Immunization, at Women Night Workers.

Noong isang taon nga po, nagpakitang-gilas ang Kongreso sa pagpasa ng budget bago matapos ang taon. Dahil dito, nasimulan agad ang mga proyekto at hindi na inabot ng tag-ulan. Bukas na bukas po, ihahain na namin sa lehislatura ang budget para sa susunod na taon. Umaasa po ako na muli kayong magpapakitang-gilas, upang tuluyan na nating mapitas ang bunga ng mga naitanim nating pagbabago.

Maganda na po ang ating nasimulan. Pero mahalaga pong maalala natin: simula pa lang ito. Marami pa tayong gagawin. Hayaan po ninyong ilatag ko sa Kongreso ang ilan sa mga batas na magpapaigting sa pagtupad ng ating panata sa bayan.

Layon nating bigyan ng kaukulang kompensasyon ang mga biktima ng Martial Law; ang pagkakaloob ng makatarungang pasahod at benepisyo para sa mga kasambahay; at ang pagpapatupad ng isang mas maayos na sistema ng pensyon para sa mga kawal. Sinusuportahan din natin ang pagpapalawak ng sakop ng scholarship na ipinagkakaloob ng DOST sa mahuhusay ngunit kapuspalad na mag-aaral; ang pagtataguyod ng pinaigting na pangkalahatang kalusugan; at ang pangangalaga sa ating kalikasan at sa mga pasilidad na titiyak sa kaligtasan ng mga mamamayan sa oras ng sakuna.

Kabilang din po sa ating agenda ang pagpapalakas ng BuCor, ng NBI, ng NEA, at ng PTV 4, upang sa halip na mapag-iwanan ng kaalaman at panahon, mas maayos nilang magagampanan ang kanilang pagbibigay-serbisyo sa publiko.

Hindi ko po nailagay ang lahat ng gustong magpasali ng kanilang adbokasiya dito sa SONA. Pero kumpleto po ang detalye sa budget at budget message. Sa mga interesado po, pakibasa na lang.

May mga nagsasabing pinepersonal ko raw ang paghahabol sa mga tiwali. Totoo po: Personal talaga sa akin ang paggawa ng tama, at ang pagpapanagot sa mga gumagawa ng mali—sino man sila. At hindi lamang dapat ako ang namemersonal sa usaping ito. Personal dapat ito sa ating lahat, dahil bawat Pilipino ay biktima nito.

Ang mali—gaano katagal man ito nanatili—ay mali pa rin. Hindi puwedeng “Oks lang, wala lang iyan.” Kapag kinalimutan natin ang mga ito, mangyayari lang ulit ang mga kamalian ng nakaraan. Kung hindi magbabayad ang mga nagkasala, parang tayo na rin mismo ang nag-imbita sa mga nagbabalak gumawa ng masama na umulit muli.

Ang totoo nga po, marami pang kalokohan ang nahalungkat natin. Halimbawa, sa PAGCOR: kape. Isang bilyong piso po ang ginastos ng dating pamunuan ng ahensya para sa kape; sa isandaang piso na lang po kada tasa, lalabas na nakakonsumo sila ng sampung milyong tasa. Baka po kahit ngayong iba na ang pamunuan ng PAGCOR ay dilat na dilat pa rin ang mata ng mga uminom ng kapeng ito. Hanapin nga po natin sila, at matanong: nakakatulog pa po ba kayo?

Pagpasok ng bagong Ombudsman na si dating Supreme Court Justice Conchita Carpio-Morales, magkakaroon tayo ng tanod-bayan na hindi magiging tanod-bayad ng mga nagwawang-wang sa pamahalaan. Inaasahan ko nga po na sa taon na ito, masasampahan na ng kaso ang lahat ng nagkuntsabahan sa katiwalian, at naging sanhi ng situwasyong ating inabutan. Tapos na rin po ang panahon kung kailan nagsasampa ang gobyerno ng malalabnaw na kaso. Kapag tayo ang nagsampa, matibay ang ebidensya, malinaw ang testimonya, at siguradong walang lusot ang salarin.

Tutok tayo na ang pagkakamit ng ganap na katarungan ay hindi natatapos sa pagsasakdal kundi sa pagkukulong ng maysala. Buo ang kumpiyansa ko na tinutupad ng DOJ ang malaki nilang bahagi upang maipiit ang mga salarin, lalo na sa mga kaso ukol sa tax evasion, drug trafficking, human trafficking, smuggling, graft and corruption, at extrajudicial killings.

Wala pong tsamba: ang tapat at mabuting pamamahala ay nanganganak ng mabuti ring resulta. Isipin po ninyo: naipatupad natin ang mga ipinangakong serbisyo ng gobyerno, at nakapaglaan pa ng sapat na pondo para sa mga proyekto nang hindi kinailangang magtaas ng buwis.

Iyan naman po talaga ang plano: siguruhin na patas ang laban; itigil ang panlalamang ng mga makapangyarihan; at tiyakin na ang dating sistema kung saan nakikinabang ang iilan ay magiging bukal ng oportunidad para sa lahat.

Tinutuldukan na po natin ang wang-wang: sa kalsada, sa gobyerno, sa kalakhang lipunan. Ito po ang manganganak ng kumpiyansa na magdadala ng negosyo; ito rin ang sisiguro na ang pondo ng taumbayan ay mapupunta sa dapat nitong kalagyan: Imprastruktura na titiyak sa tuluyang pag-angat ng ekonomiya at pagmumulan ng trabaho, at serbisyong panlipunan na sisigurong walang mapag-iiwanan. Bubukas ang marami pang pintuang pangkabuhayan sa pamamagitan ng turismo; sisiguruhing hindi magugutom ang Pilipino sa pagpapalakas ng agrikultura. Ang mga dating kinakaligtaan, bibigyang-puhunan ang kinabukasan.

Magbubunsod ito ng siklo kung saan tiyak na may pupuno sa mga nalilikhang trabaho, at may mga konsumer na lalong magpapalago sa mga negosyo.

Batid ko po na hanggang ngayon ay may kakaunti pang nagrereklamo sa ating estilo ng pamamahala. Nakita po ninyo ang aming estilo, at ang kaakibat nitong resulta. Nakita po ninyo ang estilo nila, at kung saan tayo nito dinala. Sa mga taong bukas ang mata, maliwanag kung saan ang tama.

Ngayong tayo na ang nagtitimon sa gobyerno, malinaw ang direksyong tinatahak ng ating bayan. Isang bansa kung saan ang pagkakataon ay abot-kamay; kung saan ang mga nangangailangan ay sinasaklolohan; kung saan may saysay ang bawat patak ng pawis, bawat sandali ng pagtitiis, at bawat butil ng hinagpis na dinaanan natin. Kung may gawin kang mabuti, may babalik sa iyong mabuti. At kung may gawin kang masama, tiyak na mananagot ka.

Naaalala ko nga po ang isang ginang na lumapit sa akin noong kampanya; ang babala niya, “Noy, mag-iingat ka, marami kang kinakabangga.”

Tama po ang sabi niya: Tao po akong may agam-agam din. Pero wala po akong alinlangang tumahak sa tuwid na daan: Buo ang loob ko dahil alam kong nasa likod ko kayo.

Salamat po sa mga pari at obispo na masinsinang nakikipagdiyalogo sa atin, katulad nina Cardinal Rosales at Vidal. Di naman po kami ganoong kalapit ni Cardinal Rosales, pero naniniwala akong ibinuhos niya ang lahat para mabawasan ang hindi pinagkakaunawaan ng gobyerno at simbahan. Sa paghahalal kay Archbishop Palma, tagapagtanggol ng karapatang pantao at kalikasan, lalo pong tumibay ang aking kumpiyansang ugnayan, at hindi bangayan, ang mabubuo sa pagitan ng estado at simbahan.

Salamat din po sa ating Gabinete, na walang kinikilalang panahon ng tulog o pahinga, maipatupad lang ang pambansang agenda. Special mention po ang PAGASA, na tunay na ngayong nagbibigay ng maaasahang babala.

At sa mga nasasagasaan po natin sa landas ng katapatan at integridad sa pamamahala, ito naman po ang aking masasabi: Pinili ninyo ang landas kung saan naaapi ang sambayanan. Pinili naman namin ang landas na ipagtanggol ang taumbayan. Nasa tama po kami; nasa mali kayo. Sa inyong magbabalik ng pang-aapi sa sambayan, hindi kayo magtatagumpay.

Sa lahat ng mga kasama natin sa tuwid na daan: Kayo ang lumikha ng pagkakataong baguhin ang dinatnan, at gawing mas maganda ang ipapamana natin sa susunod na salinlahi ng mga Pilipino. Kayo pong mga tsuper na pumapasada pa rin; kayong mga guro at estudyanteng pauwi pa lang mula sa klase; kayong patuloy ang paglikha ng mga obrang nagpapaalab sa apoy ng ating pagka-Pilipino; kayong mga pulis, sundalo, kaminero at bumbero; kayong mga marangal na nagtatrabaho, sa Pilipinas man, sa gitnang dagat, o sa ibang bansa; kayong mga tapat na kasama natin sa gobyerno, anumang probinsya o partido; kayong mga Pilipinong nakikinig sa akin ngayon—kayo po ang lumikha ng pagkakataong ito.

Lumikha po kayo ng gobyernong tunay na nagtatrabaho para sa inyo. May limang taon pa tayo para siguruhing hindi na tayo babalik sa dating kalagayan. Hindi tayo magpapadiskaril ngayong napakaganda na ng resulta ng ating sinimulan.

Kapag may nakita tayong butas sa sistema, huwag na po tayo magtangkang lumusot. Huwag na nating daanin sa pakiusap ang madadaan sa pagsisikap. Tama na ang unahan, tama na ang tulakan, tama na ang lamangan, dahil lahat naman po tayo ay makakarating sa minimithi nating kinabukasan.

Tapusin na po natin ang kultura ng negatibismo; iangat natin ang kapwa-Pilipino sa bawat pagkakataon. Bakit po ang iba, ang hilig maghanap ng kung anu-anong pangit sa ating bayan? At napakahirap—parang kasalanan—na magsabi ng maganda? Naalala pa po ba natin noong huling beses tayong pumuri sa kapwa Pilipino?

Itigil na po natin ang paghihilahan pababa. Ang dating industriya ng pintasan na hindi natin maitakwil, iwaksi na po natin. Tuldukan na po natin ang pagiging utak-alimango; puwede bang iangat naman natin ang magaganda nating nagawa?

Kung may nakita kang mabuti, huwag kang magdalawang-isip na purihin ito. Kapag nakita mo ang pulis sa kanto, nagtatrapik nang walang kapote sa ilalim ng ulan, lapitan mo siya at sabihing, “Salamat po.”

Kung magkasakit ka at makita mo ang nars na nag-aruga sa iyo, sa halip na magserbisyo sa dayuhan kapalit ng mas malaking suweldo, sabihin mo, “Salamat po.”

Bago ka umuwi galing eskuwela, lapitan mo ang guro mong piniling mamuhunan sa iyong kinabukasan kaysa unahin ang sariling ginhawa; sabihin mo, “Salamat po.” Sa aking guro, Salamat po Ginang Escasa.

Kung makasalubong mo ang iyong kinatawan sa kalsadang dati ay lubak-lubak, at ngayon ay puwede nang daanan nang maaliwalas, lapitan mo siya at sabihing: “Salamat po.”

Kaya po, sa sambayanang Pilipino, ang aking Boss na nagtimon sa atin tungo sa araw na ito: maraming, maraming salamat po sa pagbabagong tinatamasa natin ngayon.

Buhay na buhay na ang Pilipinas at ang Pilipino.

A wolf in sheepskin could devour the effort for justice

Statement
12 July 2011

The National Union of Journalists of the Philippines (NUJP) strongly supports the decision of Justice Sec. Leila de Lima to reject theoffer of suspended Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) Governor Zaldy Ampatuan’s to turn state witness.

From rumors that began circulating last week, Zaldy Ampatuan finally came out, through television interviews, saying he is now willing to turn the tables and testify against his father, Andal Sr., and
brother, Andal Jr., his co-accused for the grisly Ampatuan Massacre of November 23, 2009.

We suspect that this is a ploy to spare from liability one of the suspected key conspirators of the crime. We are wary of hidden attempts to eventually save the clan from prosecution.

At least one key prosecution witness has identified Zaldy as among those who conspired and plotted the massacre. This already disqualifies him to become state witness.

The Rules of Court requires that for an accused to be admitted state witness, one should “not appear to be the most guilty.” Further, it requires that “there is no other direct evidence available for the
proper prosecution of the offense committed, except the testimony of said accused.”

If, indeed, Zaldy is innocent, why did it take so long, more than a year and a half after the massacre, for him to come out and offer to finger the truly guilty?

Even in the interest of the formal legal process, we note that Zaldy has not been arraigned, and so the people and the court has yet to hear what he has to say, under oath, about the gruesome incident.

The arraignment is prevented by a pending case before the Court Appeals where he sought to be excluded among the 197 people charged with 57 counts of murder.

We also note that in the interview with ABS-CBN reporter Anthony Taberna, Zaldy said he knew of the involvement of his brother and father in the crime from someone who was around when they were
planning it.

So, what new information will he bring?

Steadfastly, the prosecution has emphasized Zaldy is not needed as witness since there are enough testimonies to implicate the accused Ampatuan family members.

This we should make clear: we don’t need to get one big fish off the net in order to catch another two. The smaller fishes already hooked all of them in.

But more than this, the Ampatuan massacre is symbolic of everything that is wrong with our system of governance, the system that allows warlords to rule, plunder and kill with impunity, the system that made the slaughter of November 23, 2009 inevitable, the system from which the Ampatuans and, yes, Zaldy benefited greatly and of which they are very much a part.

It is not just the killers who are on trial. It is also a trial of whether this administration is able or willing to deliver on its pledge of justice and good governance.

We call on those seeking justice for the massacre victims and their families to remain vigilant that justice will not be subverted.

____
Reference
Rowena Paraan, Secretary General, 0910.495.0095

State of the Nation Address of President Gloria Macapagal-Arroyo

Thank you, Speaker Nograles….Senate President Enrile…Senators…Representatives…Vice President de Castro…President Ramos…Chief Justice Puno…Ambassadors…friends:The past twelve months have been a year for the history books. Financial meltdown in the West spread throughout the world….

Tens of millions lost their jobs; billions across the globe have been hurt—the poor always harder than the rich. No one was spared….

It has affected us already. But the story of the Philippines in 2008 is that the country weathered a succession of global crises in fuel, in food, then in finance and finally the economy in a global recession, never losing focus and with economic fundamentals intact….

Moody’s has just announced the upgrade of our credit rating, citing the resilience of our economy. The state of our nation is a strong economy. Good news for our people, bad news for our critics….

I did not become President to be popular. To work, to lead, to protect and preserve our country, our people, that is why I became President. When my father left the Presidency, we were second to Japan. I want our Republic to be ready for the first world in 20 years….

Towards that vision, we made key reforms. Our economic plan centers on putting people first. Ang layunin ng ating mga patakaran ay (lagi, una sa lahat), tulungan ang masipag na karaniwang Pilipino. New tax revenues were put in place to help pay for better healthcare, more roads, and a strong education system. Housing policies were designed to lift up our poor citizens so they can live and raise a family with dignity. Ang ating mga puhunan sa agrikultura ay naglalayong kilalanin ang ating mga magsasaka bilang backbone ng ating bansa, at bigyan sila ng mga modernong kagamitan to feed our nation and feed their own family….

Had we listened to the critics of those policies, had we not braced ourselves for the crisis that came, had we taken the easy road much preferred by politicians eyeing elections, this country would be flat on its back. It would take twice the effort just to get it back again on its feet—to where we are now because we took the responsibility and paid the political price of doing the right thing. Thank you, Congress….

The strong, bitter and unpopular revenue measures of the past few years have spared our country the worst of the global financial shocks. They gave us the resources to stimulate the economy. Nabigyan nila ang pinakamalaking pagtaas ng IRA ng mga LGU na P40 billion itong taon, imparting strength throughout the country at every level of government…

We have built more and better infrastructure, including those started by others but left finished. The Subic-Clark-Tarlac Expressway is a prime example of building better roads. It creates wealth as the flagship of the Subic-Clark corridor.

We have built airports of international standard, upgraded domestic airports, build seaports and the RORO system. I ask Congress to (enact) a Philippine Transport Security Authority Law….

Some say that after this SONA, it will be all politics. Sorry, but there’s more work….

Sa telecommunications naman, inatasan ko ang Telecommunications Commission na kumilos na tungkol sa mga sumbong na dropped calls at mga nawawalang load sa cellphone. We need to amend the Commonwealth-era Public Service Law. And we need to do it now….

Kung noong nakaraan, lumakas ang electronics, today we are creating wealth by developing the BPO and tourism sectors as additional engines of growth. Electronics and other manufactured exports rise and fall in accordance with the state of the world economy. But BPO remains resilient. With earnings of $6 billion and employment of 600,000, the BPO phenomenon speaks eloquently of our competitiveness and productivity. Let us have a Department of ICT….

In the last four years tourism almost doubled to a $5 billion industry…

Our reforms gave us the resources to protect our people, our financial system and our economy from the worst of shocks that the best in the west failed to anticipate….

Binigyan tayo ng ating mga reporma ng pamamaraang palawakin ang suportang panlipunan and enhance spending power….

Cash handouts give the most immediate relief and produce the widest stimulating effect. Nakikinabang ang 700,000 na pinakamahihirap na pamilya na makikinabang sa programang Pantawid Pamilya. I ask Congress to regularize it….

Our preference is to invest in projects with the same stimulus effects but also with long-term contributions to national progress….

Sa pagpapamahagi ng milyun-milyong ektaryang lupa, 700,000 na katutubo at mahigit isang milyong benepisyaryo ng CARP ay taas-noong may-ari na ng sariling lupa. Hinihiling ko sa Kongreso na ipasa agad ang pagpapalawig ng CARP, at dapat ma-condone ang P42 billion na land reform (agrarian) liabilities dahil 18% lamang ang nabayaran mula 1972. Napapanahon (It’s timely) because it will unfreeze the rural property market. Ang mahal kong ama ang nag-emancipate ng mga magsasaka. Ii-mancipate naman natin ngayon ang titulo….

Nakinabang ang pitong milyong entrepreneurs nakinabang sa P165 billion na microfinance.

Our economic resiliency plan has an emergency employment component. Kasama natin ngayon ang isa sa kaniyang sandaang libong benepisyaryo, si Gigi Gabiola. Dating household service worker sa Dubai, ngayon siya ay nagtatrabaho sa DOLE. Good luck, Gigi….

Nakinabang ang isang milyong pamilya sa programang pabahay at palupa, mula sa pag-ibig, nha, community mortgage program, certificates of lot awards, at loan condonation and restructuring….

Our average inflation is the lowest since 1966. Last June, it dropped to 1.5%. Paano nakamit ito?….

Proper policies lowered interest rates, which lowered costs to business.

Dahil sa ating mga reporma, nakaya nating ibenta ang bigas NFA sa P18.25 per kilo kahit tumaas ang presyo sa labas mula P17.50 hanggang P30 dahil sa kakulangan ng supply sa mundo. Habang, sa unang pagkakataon, nagawa nating itaas ang pamimili ng palay sa mga magsasaka, P17 MULA sa P11….

Dahil sa ating mga reporma, nakaya nating mamuhunan sa pagkain—anticipating an unexpected global food crisis. Nakagawa tayo ng libu-libong kilometro ng farm-to-market roads at, kasama ng pribadong sector, natubigan ang dalawang milyong ektarya.

Mga Badjao gaya ni Tarnati Dannawi ay tinuruan ng modernong mariculture. Umabot na sa P 180,000 ang kinita niya mula noong nakaraang taon. Congratulations, Tarnati. We will help more fisherfolk shift to fish farming with a budget of P1 billion…

Mula na noong nanawagan tayo ng mas murang gamot (mula pa sa SONA natin noong 2001). Nagbebenta na tayo ng mga gamot na kalahating presyo sa libu-libong Botika ng Bayan at Botika ng Barangay sa maraming dako ng bansa. Our efforts prodded the pharmaceutical companies to come up with low-cost generics and brands like RiteMed. I supported the tough version of the House of the Cheaper Medicine over the weak version of my critics. The result: the drug companies volunteered to bring down drug prices, slashing by half the prices of 16 drugs. Thank you, Congressmen Cua, Alvarez, Biron and Locsin….

Pursuant to law, I am placing other drugs under a maximum retail price. To those who want to be President, this advice: If you really want something done, do it hard, do it well. Don’t pussyfoot. Just do it.. And don’t say bad words on public..

Sakop na ng health insurance ang 86% ng ating populasyon….

Mula 2005 hanggang 2008, ayon sa Rent Control Law the Rent Control Law, hanggang sampung porsyento lang maaaring itaas taon-taon ang upa. Ayon sa (Iyong) kakapirma nating batas naglagay ng isang taong moratorium, tapos pitong porsyento lang ang maaaring itaas. Salamat, Kongreso….

Noong isang taon, nabiyayaan ng tig-P500 ang mahigit pitong milyong tahanan bilang Katas ng VAT Pantawid Koryente para sa mga small electricity users….

Iyong power rates, EPIRA ang sagot. The next generation will benefit from low prices from our EPIRA. EPIRA dismantled monopoly. But minana natin iyong power purchase agreements under preceding administrations, so hindi pa natin makuha iyong buong intended effect. Pero happy na rin tayo, dahil isang taon na lamang iyan. Tapos magsisimula na ang pagbaba.

Samantala, umabot na sa halos lahat ng barangay ang elektrisidad. We increased indigenous energy from 48% to 58%. Nakatipid tayo sa dollars tapos malaki pa ang na-reduce pa iyong oil consumption. The huge reduction in fossil fuel is the biggest proof of energy independence and environmental responsibility. Further reduction will come with the full implementation of the Renewable Energy Act…and the Biofuels Act again Thank you….

The next generation will also benefit from our lower public debt to GDP ratio. It declined from 78% of GDP in 2000 to 55% in 2008. We cut in half the debt of government corporations from 15% to 7. Likewise foreign debt in half from 73% to 32%. Kung meron man tayong malaking kaaway na tinalo, walang iba kundi ang utang, iyong foreign debt. Past administrations conjured the demon of foreign debt. We exorcised it….

The market grows economies. A free market, not a free-for-all….

To that end, we improved our banking system to complement its inherent conservatism. The Bangko Sentral has been prudent. Thank you, Governor Tetangco, for being so effective. The BSP will be even more effective if Congress will amend its Charter….

We worked on the Special Purpose Vehicle Act, reducing non-performing loans from 18% to 4% and improving loan-deposit ratios….

Our new Securitization Law does not encourage the recklessness that brought down giant banks and insurance companies elsewhere and laid their economies to waste. In fact, it monitors and regulates the new-fangled financial schemes. Thank you, Congress….

We will work to increase the tax effort through improved collections and new sin taxes to further our capacity to reduce poverty and pursue growth. Revenue enhancement must come from the Department of Finance plugging leaks and catching tax and customs cheats. I (We) call on tax-paying citizens and tax-paying businesses: help the BIR and Customs spot those cheats (them)…

Taxes should come from alcohol and tobacco and not from books. Tax hazards to lungs and livers, do not tax minds. Ang kita mula sa buwis ng alak at sigarilyo ay dapat gamitin (pumunta) sa kalusugan at edukasyon. Sa kalusugan, dapat pondohin ang Philhealth premiums ng pinakamahihirap. Sa edukasyon, dapat ponhodhan and mas maraming classroom at computers…..

Pardon my partiality for the teaching profession. I was a teacher….

Kaya namuhunan tayo ng malaki sa edukasyon at skills training….

Ang mabuting edukasyon ay susi sa mas mabuting buhay, the great equalizer that allows every young Filipino a chance to realize their dreams….

Nagtayo tayo ng 95,000 na silid-aralan, nagdagdag ng 60,000 na guro, naglaan ng P1.5 billion para sa teacher training, especially for 100,000 English teachers. (We revised the curriculum to emphasize English)….

Isa sa pinakamahirap na Millennium Development Goals ay iyong Edukasyon para sa Lahat pagdating ng 2015, na nangunguhulugang lahat ng nasa edad ay dapat nasa grade school. Halos walang bansang makakaabot nito. Ngunit nagsisikap pa rin tayo. Binaba natin ang gastos ng pagpasok. Nagtayo tayo ng mga eskwela sa higit isang libong barangay na dati wala eskuwelahan , para hindi na gagastos ng pasahe ang mga bata. Tinanggal natin ang miscellaneous fees para sa primary school. Hindi na kailangan mag-uniporme sa ,mga estudyante sa public school…(ang mga bata.)..

We assist financially half of all students in private high schools….

We have provided 600,000 college and post-graduate scholarships. One of the beneficiaries, Mylene Amerol-Macumbal, finished Accounting at MSU-IIT, went to law school, and placed second in the last bar exams – the first Muslim woman bar topnotcher. Congratulations…

In technical education and skills training, we have invested three times that of three previous administrations combined. Narito si Jennifer Silbor, isa sa sampung milyong trainee. Natuto siya ng medical transcription. Now, as an independent contractor and lecturer for transcriptions in Davao, kumikita siya ng P18,000 bawat buwan. Good job.

The Presidential Task Force on Education headed by Jesuit educator Father Bienvenido Nebres has come out with the Philippine Main Education Highway towards a Knowledge-Based Economy. It envisions seamless education from basic to vocational school or college….

It mainstreams early childhood development in basic education. Our children are our most cherished possession. In their early years we must make sure they get a healthy start in life. They must receive the right food for a healthy body, the right education for a bright and inquiring mind—and the equality of opportunity for a meaningful job….

For college admission, the Task Force recommends mandatory Scholastic Aptitude Tests. Also, the harmonization of the roles of private higher education institutions and state universities and colleges and oversight of local universities and colleges. For professions seeking international recognition—engineering, architecture, accountancy, pharmacy and physical therapy—it recommends radical reform: 10 years of basic education, two years of pre-university, three years of university….

Our educational system should make the Filipino fit not just for whatever jobs happen to be on offer today, but also for whatever economic challenge life will throw in their way….

Sa hirap at ginhawa, ang ating overseas Filipinos ay pinapatatag ang ating bansa. Iyong padala nilang $16 billion noong isang taon ay record. Itong taon, mas mataas pa….

I know that this is not a sacrifice joyfully borne. This is work where it can be found—in faraway places, among strangers with different cultures. It is lonely work, it is very hard work….

Kaya nagsisikap tayong lumikha ng mga trabahong maganda ang bayad dito sa atin so that overseas work will just be a career choice, not the only option for a hard working (talented) Filipino in search of a better life….

Meanwhile, we should make their sacrifices worthwhile. Dapat gumawa tayo ng mga mas malakas na paraan upang proteksyonan at palawakin ang halaga ng kanilang pinagsikapang sweldo. That means stronger consumer protection for OFWs investing in property and products back home. Para sa kanila, pinapakilos natin ang Investors Protection Task Force….

Hindi ako nag-aatubiling bisitahin ang taong bayan at ang kanilang mga hosts sa buong mundo – mula Hapon…hanggang Brazil, mula Europa at Middle East hanggang sa American Midwest, nakikinig sa kanilang mga problema at pangangailangan, natututo kung paano matulungan sila n gating pamahalaan—-by working out better policies on migrant labor, or by saving lives and restoring liberty….

Sa ating State Visit sa Saudi, pinatawad ni Haring Abdullah ang pitong daang OFW na nasa preso. Pinuno nila ang isang buong eroplano at umuwi kasama ko….

Since our State Visit to Spain, it has become our biggest European donor. At si Haring Juan Carlos ay nakikipag-usap sa ibang mga bansa para sa ating mga namomoblemang OFW. Ganoon di si Sheikh Khalifa, ang Prime Minister ng Bahrain….

Pagkatapos ng ating pagbisita sa Kuwait, nagtanggal si Emir al-Sabah ng mga death sentences.

Our vigorous international engagement has helped bring in foreign investment. Net foreign direct investments multiplied 15 times. Kasama ng ating mga Together with our OFWs, they more than doubled our foreign exchange reserves. Pinalakas ang ating piso at naiwasan ang lubhang pagtaas ng presyo. They upgraded our credit because our reserves grew by $3 billion..( while those of our peers have shrunk)…..

Our international engagement has also corrected historical injustice. The day we visited Washington, Senator Daniel Inouye successfully sponsored benefits for our veterans as part of America’s (fiscal) stimulus package…

I have accepted the invitation of President Obama to be the first Southeast Asian leader to meet him at the White House, later this week….

That he sought us outh testifies to our strong and deep ties….

High on our agenda will be peace and security issues. Terrorism: how to meet it, how to end it, how to address its roots in historical injustice or religious prejudice—and first and always how to protect lives….

We will also discuss nuclear non-proliferation. The Philippines will chair the review of the nuclear weapons non-proliferation Treaty in New York in May 2010. The success of the talks will be a major diplomatic diplomatic achievement for us….

There is a range of other issues we will discuss, including the global challenge of climate change, especially the threat to countries with long coastlines. And there is the global recession, it’s worse impact on poor people, and the preferential options that will spare them from the worst.

In 2008 up to the first quarter of 2009 we stood among only a few economies in Asia-Pacific that did not shrink. While in 2001, when some of my current critics were driven out by people power, Asia was then surging but our country was on the brink of bankruptcy….

Since then, our economy posted uninterrupted growth for 33 quarters; more than doubled its size from $76 billion to $186 billion. The average GDP growth from 2001 to the first quarter of 2009 is the highest in 43 years.

Iyong mga sinasabing mahirap sila, bumaba mula 59% sa 47%. Kahit na lumaki ang ating populasyon, nabawasan ang mahihirap ng dalawang milyon. GNP per capita rose from a Third World $967 to $2,051. Lumikha tayo ng walong milyong trabaho, an average of a million per year, much, much more than at any other time….

In sum: 1. We have a strong economy in a strong fiscal position to withstand global shocks….

2. We built new modern infrastructure and completed unfinished ones.

3. The economy is more fair to the poor than ever before….

4. We are building a sound base for the next generation….

5. International authorities have taken notice that we are safer from environmental degradation and man-made disasters….

….As a country in the path of typhoons and in the Pacific Rim of Fire, we must be as prepared as the latest technology permits to anticipate natural calamities when that is possible; to extend immediate and effective relief when it is not….The mapping of flood- and landslide-prone areas is almost complete. Early warning, forecasting and monitoring systems have been improved, with weather tracking facilities in Subic, Tagaytay, Mactan, Mindanao, Pampanga….

We have worked on flood control infrastructure like those for Pinatubo, Agno, Laoag, and Abucay, which will pump the run off waters from Quezon City and Tondo flooding Sampaloc. This will help relieve hundreds of hectares in this old city of its age old woe….

Patuloy naman iyong sa Camanava, Pinatubo pa rin, Iloilo, Pasig-Marikina, Bicol River Basin, at mga river basin ng Mindanao….

The victims of typhoon Frank in Panay should receive their long-overdue assistance package. I ask Congress to pass the SNITS Law….

Namana natin ang pinakamatagal ng rebelyon ng Komunista sa buong mundo.

Si Leah de la Cruz isa sa labindalawang libong rebel returnee. Sixteen pa lang siya nang sumali sa NPA. Naging kasapi sa regional White Area Committee, napromote sa Leyte Party Committee Secretary. Nahuli noong 2006. She is now involved in an LGU-supported handicraft livelihood training of former rebels. We love you, Leah!…

There is now a good prospect for peace talks both with the Communist Party of the Philippines and the MILF, with whom we are on ceasefire….

We (I) inherited an age-old conflict in Mindanao, exacerbated by a politically popular but near-sighted policy of massive retaliation. This only provoked the other side to continue the war….

In these two internal conflicts, ang tanong ay hindi, “Sino ang mananalo?” kundi, bakit ba kailangang mag-away ang mga Pilipino sa isa’t isa tungkol sa mga isyu na alam ng dalawang panig over issues that both sides know cannot be settled with force, but only democratically?…

There is nothing more than I would wish for than peace in Mindanao. It will be a blessing for all its people, Muslim, Christian and lumads. It will show other religiously divided communities that there can be common ground on which to live together in peace, harmony and cooperation that respects each other’s religious beliefs….

Sa lahat ng dako ng bansa, kailangan nating tiyakin ang ating mga mamamayan kontra sa krimen — in their homes, in their neighborhoods, in their communities. How shall crime be fought? With crime fighters and the other pillars of the justice system. We call on Congress to fund more policemen on the streets….

Real government is about looking beyond the vested to the national interest, setting up the necessary conditions to enable the next, more enabled and more empowered generation to achieve a country as prosperous, a people as content, as ours deserve to be….

The noisiest critics of constitutional reform tirelessly and shamelessly attempted Cha-Cha when they thought they could take advantage of a shift in the form of government. Now that they feel they cannot benefit from it, they oppose it.

As the process of fundamental political reform begins, let us address the highest exercise of democracy…voting!

In 2001, I said we would finance fully automated elections. We got it, thanks to Congress….

At the end of this speech I shall step down from this stage…but not from the Presidency. My term does not end until next year. Until then, I will fight for the ordinary Filipino. The nation comes first. There is much to do as head of state—to the very last day….

As the campaign unfolds and the candidates take to the airwaves, I ask them to talk more about how they will build up the nation rather than tear down their opponents. Our candidates must understand the complexities of our government and what it takes to move the country forward. Give the electorate real choices and not just sweet talk….

Meanwhile, I will keep a steady hand on the tiller, keeping the ship of state away from the shallows some prefer, and steering it straight on the course I set in 2001….

A year is a long time. Patuloy ang pamumuhunan sa tinatawag na three E’s ng ekonomiya, environment at edukasyon. There are many perils that we must still guard against….

A man-made calamity is already upon us, global in scale. As I said earlier, so far we have been spared its worst effects but we cannot be complacent. We only know that we have generated more resources on which to draw, and thereby created options we could take. Thank God we did not let our critics stop us….

Ang ating taong bayan ay masipag at maka-Diyos. These qualities are epitomized in someone like Manny Pacquiao….Manny trained tirelessly, by the book, with iron discipline, with the certain knowledge that he had to fight himself, his weaknesses first, before he could beat his opponent. That was the way to clinch his victories and his ultimate title: ang pinakadakilang boksingero sa kasaysayan……….Mabuhay ka, Manny!

However much a President wishes it, a national problem cannot be knocked out with a single punch. The President must work with the problem as much as against it, and turn it into a solution if possible….

There isn’t a day I do not work at my job or a waking moment when I do not think through a work-related problem. Even my critics cannot begrudge the long hours I put in. Our people deserve-a-government that works just as hard as they do…

A President must be on the job 24/7, ready for any contingency, any crisis, anywhere, anytime….

Everything right can be undone by even a single wrong. Every step forward must be taken in the teeth of political pressures and economic constraints that could push you two steps back-if-you flinch and falter.. I have not flinched, I have not faltered. Hindi ako umaatras sa hamon….

And I have never done any of the things that have scared my worst critics so much. They are frightened by their own shadows….

In the face of attempted coups, I issued emergency proclamations just in case. But I was able to resolve these military crises with the ordinary powers of my office. My critics call it dictatorship. I call it determination…. We know it as strong government….

But I never declared martial law, though they are running scared as if I did. In truth, what they are really afraid of is their weakness in the face of this self-imagined threat….

I say to them: do not tell us what we all know, that democracy can be threatened. Tell us what you will do when it is attacked….

I know what to do:

As I have shown, I will defend democracy with arms when it is threatened by violence; with firmness when it is weakened by division; with law and order where it is subverted by anarchy; and always, I will try to sustain it by wise policies of economic progress, so that a democracy means not just an empty liberty but a full life for all….

I never expressed the desire to extend myself beyond my term. Many of those who accuse me of it tried to cling like nails to their posts….

I am accused of misgovernance. Many of those who accuse me of it left me the problem of their misgovernance to solve. And we have done it….

I am falsely accused, without proof, of using my office for personal profit. Many of those who accuse me of it have lifestyles and spending habits that make them walking proofs of that crime….

We can read their frustrations. They had the chance to serve this good country and they blew it by serving themselves….

Those who live in glass houses should cast no stones. Those who should be in jail should not threaten it, especially if they have been there….

Our administration, with the highest average rate of growth, recording multiple increases in investments, with the largest job creation in history, and which gets a credit upgrade at the height of a world recession, must be doing something right, even if some of those cocooned in corporate privilege refuse to recognize it….

Governance,however, is not about looking back and getting even. It is about looking forward and giving more—to the people who gave us the greatest, hardest gift of all: the care(leadership) of a country,(the care of a nation).

From Bonifacio at Balintawak to Cory Aquino at EDSA and up to today, we have struggled to bring power to the people, and this country to the eminence it deserves….

Today the Philippines is weathering well the storm that is raging around the world. It is growing stronger with the challenge. When the weather clears, as it will, there is no telling how much farther forward it can go. Believe-in-it. I believe…

We can and we must-march-forward-with-hope, optimism and determination.

We must come together, work together and walk together toward the future.

Bagamat malaking hamon ang nasa ating harapan, nasa kamay natin ang malaking kakayahan. Halina’t pagtulungan nating tiyakin ang karapat-dapat na kinabukasan ng ating Inang Bayan….

And to the people of our good country, for allowing me to serve as your President, maraming salamat. Mabuhay ang Pilipinas.

Talumpati ni Punong Mahistrado Reynato S. Puno

Isang mainit na pagbati sa ating lahat.

Ngayon ay ipinagdiriwang natin ang ika-isandaan at labin-isang taon ng ating kalayaan. Ika-labindalawa ng Hunyo, isang libo walong daan at siyam napu’t walo, sa bayan ng Kawit, Cavite, unang itinaas at namayagpag ang bandilang Pilipino. Hindi naging madali ang ating naging landas patungo sa kalayaan. Kaya sa pagkakataon na ito, muli nating bigyan ng balik tanaw ang naging hirap ng ating mga bayani upang mapalaya ang ating bayan sa kulo ng mga mang-aapi at magpasamantala.

Bago dumating ang mga Kastila ay napakasagana ng Pilipinas sa likas na kayamanan. Maunlad ang agrikultura at pangingisda. Mayroon nang mga industriya tulad ng mga bakahan, manukan, minahan, pagtotroso, paghahabi at pag-gawa ng barko. Masigla ang kalakalan sa loob ng mga isla. Mayroon ding kalakalan sa mga komersiyante ng China, Japan, Borneo, at iba pang dayuhan. Ang mga naunang Pilipino ay malaya at maunlad.

Sa kasamaang-palad ang mga malalaking bansa sa Europa na mga ganid sa kapangyarihan, kalakalan at kayamanan ay inilunsad ang kolonialismo sa Asia, at iba pang panig ng daigdig. Ang Pilipinas ang isa sa mga naging biktima ng patakarang kolonialismo. Dumating si Magellan sa Pilipinas noong 1521, at noong 1564 ay sinimulan ni Legazpi ang tahasang kolonisasyon ng Pilipinas para sa Espanya. Dinurog ang kalayaan ng mga Pilipino at nagpasasa ang mga Kastila sa kayamanan ng ating bayan. Ang mga Pilipino ay napailalim sa walang-lubay na paniniil at pagsasamantala sa higit na tatlong daang taon.

Ngunit lahat ng kasamaan ay may katapusan. Nag-alsa ang mga Pilipino sa pangunguna nila Gat Andres Bonifacio, Jose Rizal, Emilio Jacinto, Apolinario Mabini at marami pang iba. Iwinagayway nila ang bandilang nasyonalismo upang pag-isahin ang ating bayan. Ano po ang moralidad, ano po ang mensahe, ano po ang turo ng ating mga bayani? Ito po ang mga sumusunod: Masama ang pananakop; mabuti ang kasarinlan. Masama ang kaalipinan; mabuti ang kalayaan. Masama ang diskriminasyon; mabuti ang pantay-pantay. Masama ang mapangsarili at mapagsamantala; mabuti ang matulungin sa kapwa. Masama ang despotismo; mabuti ang demokrasya. Masama ang nagtataksil sa bansa; mabuti ang nagmamahal sa Inang Bayan.

Ang paalala nga ni Gat Emilio Jacinto sa mga Pilipino na inaapi ng mga Kastila ay ito:

“Ang kadakilaan ng isang tao ay hindi nakikita sa pagiging hari, o sa tangos ng ilong o puti ng balat, o sa pagiging pareng kinatawanan ang Diyos, o sa mataas na posisiyon sa daigdig, ngunit dalisay at totoong dakila ang tao na mayroong matuwid na pagkatao kahit na siya’y taga-gubat; na tapat ang pananalita; na mayroong dignidad at honor; na hindi nang-aapi at hindi tumutulong sa nang-aapi; na marunong kung paano niya mamahalin at pangangalagaan ang lupa ng kanyang kapanganakan.”

Kahit napakalakas ng puwersa ng mga kolonialistang Kastila, nagawang i-proklama ni Gat Emilio Aguinaldo ang independensya ng Pilipinas noong Hunyo 12, 1898.

Ngunit, kapos-palad ang mga Bayaning Pilipino sapagkat dumating ang puwersa ng bansang Amerika na may hangarin ding imperyo. Nagkunwang kaalyado ang Pilipino laban sa mga Kastila. Noon pa man mayroon nang mga Pilipinong nagduda sa mga pakay ng Amerikano. Kaya’t nagbabala si Gat Artemio Ricarte kay Gat Aguinaldo na “mag-ingat, dahil mukhang gusto tayong lokohin ng mga Amerikano”. Gayon din, nagbigay-payo si Gat Apolinario Mabini sa mga lider ng himagsikan ng sumusunod: “At huwag ninyong lilinlangin ang inyong sarili. Ang mga Norte Amerikano, tulad ng mga Kastila at ibang makapangyarihang Europeano, ay pinag-iimbutan ang pinakamagandang perlas ng Karagatang Oryente. Ngunit mas minamahal natin ang pag-aaring ito, hindi lang dahil ipinagkaloob sa atin ng Diyos, kundi dahil napakaraming dugo na ang dumanak sa atin para dito”. At nagkatotoo ang kanilang mga pangamba. Tayo ay ipinagbili ng mga Kastila at ang bumili sa atin ay ang mga Amerikano.

Kaya’t idagdag natin sa moralidad, sa mensahe, sa turo ng nasyonalismong Pilipino ang mga ito: masama ang nililinlang ng sarili o ng iba, lalung-lalo na ukol sa magkasalungat na interes at kapakanan ng bansang Pilipino at mga ganid na banyaga; mabuti ang bukas ang kaisipan sa tunay na pangangailangan ng mga Pilipino na salungat sa hangarin ng mga sakim na banyaga. Sa madaling sabi, para sa kapakanan ng Pilipino, masama ang nagpapakatanga; mabuti ang nagpapakalisto.

Mga animnapu’t tatlong taon, sinaklawan ng Estados Unidos ng Amerika ang ating bansa. Pinalaganap nila ang edukasyon na estilong Amerikano. Ingles ang naging dominanteng lengguwahe. Pinangibabaw ang kulturang Amerikano, lalo na sa mga elitistang Pilipino. Nang sumampa sa kapangyarihan ang Democratic Party sa America (1912), nagkaroon naman ng puspusang “Filipinization” sa pangasiwaan. Nagkaroon ng lehislatura ang Pilipino, na may Senado at House of Representatives. Dumami ang mga Pilipinong Mahistrado sa Supreme Court, at ang kaunaunahang Pilipinong Chief Justice ay si Hon. Cayetano Arellano (1901).

Tunay na ang mga Amerikano ay unti-unting ihinanda ang kalayaan ng mga Pilipino. Ngunit kahit ginawa nila ito ay tiniyak naman nila na ang mga industriyalistang Amerikano ay makikinabang sa pananakop ng Pilipinas. Sa pamamagitan ng batas (Payne-Aldrich Law) na ipinasa ng Kongresong Amerikano, itinali ang ating ekonomiya sa kanilang ekonomiya sa isang sistemang napakalugi natin. Halimbawa, walang limitasyon ang pagpasok sa Pilipinas ng anumang produkto ng Amerika, tulad ng mga yaring (finished) produkto ng mga industriyang Amerikano. Limitado naman ang pagpasok ng mga hilaw na produkto ng Pilipinas sa Amerika, dahil sa imposisyon ng kota (quota). Kaya iyong tinawag na “free trade” natin sa kanila ay isang panlilinlang sapagkat ito ay hindi malaya at hindi patas, at ito ay isang diktasyon na hindi natanggihan ng mga lider ng ating bansa noong panahon na iyon. Dahil dito, higit na lumakas ang kontrol ng Amerika sa Pilipinas sapagkat ang kayamanan ay nagbubunga ng higit na kapangyarihan. Ang kayamanan ng Amerikano at kayamanan ng oligarkong Pilipino ang nagsama at naghari sa ating bansa. Ang biktima ay ang “common tao”.

Gayun pa man, naging malakas ang kilusan para sa independensiyang politikal ng Pilipinas na pinamunuan nina Gat Manuel L. Quezon at Sergio Osmeña. Noong 1934, pormal na inaprobahan ng Amerika, sa pamagitan ng Tydings-Mcduffie Act, ang independensiya ng Pilipinas pagkaraan ng sampung (10) taon.

Ngunit ang pakikibaka ng ating kilusang makabansa para sa ating kalayaan ay hindi pa rin nagtapos. Nasangkot ang Pilipinas sa pakikipaglaban sa Pasismo na binuo ng mga imperyalistang Alemanya, Italya at Hapon. Ang Pilipinas ay naging mahalagang bahagi ng plano ng mga Hapones na palawakin ang kanilang sariling Imperyo. Ang isa sa mga malalakas na samahang nationalista laban sa Pasista at laban sa Hapones, ay ang Civil Liberties Union (CLU). Ang mga bumuo ng CLU ay mararangal at matatapang na bagong bayaning Pilipino, tulad nina Gat Antonio M. Bautista, Roberto Concepcion (naging Punong Mahistrado ng Korte Suprema), J.B.L. Reyes (naging Pansamantalang Punong Mahistrado ng Korte Suprema), Arsenio Dizon (naging Mahistrado ng Korte Suprema), Jesus Barrera (naging Mahistrado ng Korte Suprema), J. Antonio Araneta, Sr., Francisco Lava, Sr., Rafael R. Roces, Jr., Ramon de Santos, Jose Apacible, Amando G. Dayrit, Anselmo Claudio, Lorenzo M. Tañada (naging Senador), Enrique Fernando (naging Punong Mahistrado ng Korte Suprema), at Manuel Crudo (naging Grand Master ng mga Mason).

Ang ilan sa mga layunin ng CLU ay ang tulungan ang Pilipino na makamtan ang lubusang kontrol at pakinabang ng likas na kayamanan ng Pilipinas; ipagtanggol ang demokrasiyang Pilipino; ipagtanggol ang mga karapatan na ginagarantiya ng Saligang Batas; labanan ang panghuhuthot sa tao; kontrahin ang diktadorya; at sikaping maganap ang makatarungang pagbabahabahagi ng kayamanan. Inilunsad ng CLU ang kilos-boykoteo laban sa mga produkto ng Hapon. Nang mapasok na ng Hapones ang Maynila, ang CLU ay naging Free Philippines laban sa mga Hapones.

Hindi nagwagi ang imperyalista at pasistang Hapones sa Pilipinas. Bumalik ang mga Amerikano sa Pilipinas at ipinagkaloob sa atin ang ating independensya noong Hulyo 4, 1946. Ngunit nanatili ang kanilang control sa ating ekonomiya. Kanilang ipinagpatuloy ang sistemang “Free Trade” kung saan napaka-agrabiyado natin sa kalakalan.

Maraming matinding tumutol sa maling sistema ng ating ekonomiya, tulad ng Democratic Alliance (DA), National Progress Movement (NPM), Movement for the Advancement of Nationalism (MAN), Nationalist Lawyers League (NLL), Philippine Patriotic Movement (PPM), at iba pa.

Walang lubay ang tinig nina Gat Claro M. Recto, Lorenzo M. Tañada, Renato Constantino, Alejandro Lichauco (na pawang naging kasapi ng CLU), Salvador Araneta, Amado Inciong, Rey Fajardo at Emmanuel Yap, na pulos nananawagan para sa maka-bansa at demokratikong industriyalisasyon bilang susi sa kaunlaran ng Pilipinas.

Ito ang paulit-ulit na ipinaliwanag ni Gat Claro M. Recto sa mga Pilipino:

“Sa anumang ugnayan ng dalawa, ang bansang industriyal ang lumalamang, ang bansang agrikultural ang natatalo… iniluluwas natin ang ating mga hilaw na materyales sa mababang halaga… at inaangkat natin ang mga yaring produkto sa matataas na presyo… Tiyak, samakatuwid, na ang ating pangkabuhayang interes ang nag-uutos na mag-industriyalisa tayo…. At hindi tayo maaring magkaroon ng industriyalisadong ekonomiya na kontrolado at pinaaandar ng mga Pilipino kung wala tayong pasulong na puwersa ng malalim at matatag na nasyonalismo”.

Nakalulungkot na hindi natin dininig ang panawagan ni Recto. Humina at nagkawatak-watak ang mga kilusang makabayan. At pumaimbabaw ang mga lider politikal na hindi isinulong ang programang magkaroon tayo ng industrilisadong ekonomiya na siyang susi sa ating pag-unlad, susi sana na magsasama sa Pilipinas sa hanay ng tinatawag nating First World countries. Dahil dito, patuloy na naging agrikultural ang ating bansa, patuloy na naging tambakan tayo ng mga yaring produkto ng ibang bansa, patuloy na pinagsasamantalahan ng mga mayayamang bansa dahil sa kahinaan ng ating ekonomiya. At ang lahat ng ito ay higit na lumala nang ang mga kapitalistang bansa ay lubos na naghari pagkatapos ng Cold War. Itinulak nila ang patakarang Globalization na ang puso’t diwa ay free market at free trade. Alam po natin na iyang globalization ay siyang nagdala ng pinakamalagim na kapahamakan sa ekonomiya ng buong mundo. Kahit iyong mga ganid na bansa na nagsulong niyan ay naging biktima ng kanilang pagkaganid. Kaya’t maaasahan natin na ang mga bansang ito ay magbabalangkas ng ibang pamamaraan upang makabawi sa kanilang krisis sa pananalapi. At higit na aabusuhin nila ang mga mahihinang bansa gaya ng Pilipinas na mayroon pang natitirang likas na kayamanan.

Muli nating itatanong: dahil sa mga pangyayaring ito, mayroon bang moralidad, mensahe o tinuturo ang kilusang makabayan para sa mga Pilipino ngayon? Mayroon po, at ito ay napakaliwanag: masama ang kaniya-kaniyang pagtaya ng ano ang dapat gawin; mabuti ang nagkakasama-samang bumubuo ng layunin, patakaran, plano at gawain para sa ikatatagumpay ng bansang Pilipino; masama ang ipagkait ang karunungang makabansa sa masang Pilipino; mabuti ang matiyagang ibukas ang isip ng masang Pilipino, sa pamagitan ng paliwanag na madali nilang maiintindihan.

Kung minsa’y mayroon tayong maririnig na paratang na ang masang Pilipino di-umano’y mangmang at di dapat bigyan ng halaga. Sa aking abang opiniyon, iyan ay isang malaking kamalian. Ang mismong Saligang Batas natin ang nagsasabi na ang kataas-taasang kapangyarihan ay nakalagay sa taong-bayan; at alam natin na ang masa ang nakararami sa ating bansa. Samakatwid, ang masa ay dapat igalang ng lahat. Sa katunayan, hindi kagustuhan ng sinoman sa masa ang maging ignorante; ang pagka-mangmang ng maraming maralita ay bunga ng matagalang kapabayaan ng mga makapangyarihang nagpapatakbo ng ating lipunan. Ano po ang mensahe ng kilusang makabansa sa atin? Masama ang apihin ang ating masa; mabuti ang makiisa sa lahat ng agrabyadong sektor ng ating lipunan; masama ang humalukipkip at magsawalang-kibo na lamang, mabuti ang ipaglaban ang kanilang karapatan. At tandaan natin na ang mahina ngayon pag nagkasama-sama ay magwawagi sa tamang takda ng panahon.

Sa katunayan, marami na ang nagbabago sa pananaw ng mismong mga industriyalisadong bansa sa Amerika, Europa at Asya, dala ng napakagrabeng krisis sa ekonomiya na nangyayari sa buong daigdig. Tila marami nang may kapangyarihan sa daigdig ang gustong pigilan ang kasakiman ng tinatawag na “corporatocracy”. Halimbawa, sinabi ni Barack Obama, nang siya ay kumakampanya para maging Pangulo ng Estados Unidos ng Amerika, na kailangang “ikalat ang kayamanan”. At nang siya ay naging Pangulo na, sinabi niya sa kaniyang Inaugural Address ang mga sumusunod: “…lahat ay pantay, lahat ay malaya”… “ang isang bansa ay hindi maaring sumagana kung pinapaboran lamang ang masagana”… “hindi na natin magagawa ang pagwawalang-bahala sa pagdurusa sa labas ng ating bayan, at hindi nating maaring gamitin ang kayamanan ng daigdig na walang pagsasaalang-alang sa epekto nito…” Kaya sa muli, ano ang mensahe ng kilusang makabansa sa atin? Masama ang sumunod tayo sa mga ekonomikong ideyang lipas na; mabuti ang sumunod tayo sa mga bagong ideya na angkop sa malaking ipinagbabago ng buong mundo at angkop sa ating sariling interes; masamang pabayaan ang kinabukasan sapagkat iyan ay nakalaan sa kabataang Pilipino.

Pagkatapos po ng 111 taon, ano ang larawan ng ating bansa?

  • isang bansa na balot ng napakaraming problemang sosyal, politikal, at ekonomikal;
  • isang bansa na ang karamihan ay lugmok sa kahirapan ng buhay at ang iilan ay may monopolyo sa kayamanan;
  • isang bansa na patuloy na pinagsasamantalahan ng mga dayuhan ang kanyang likas na yaman;
  • isang bansa na walang lakas labanan ang mga ganid na oligarko, ang mga ganid na banyagang multi-national, at mga mapanikil na banyagang bansa;
  • isang bansa na may bulok na halalan kung saan ang kapangyarihan ng salapi ang naglukluk sa pamahalaan;
  • isang bansa na hindi ginagalang;
  • isang bansa na nagkukunwaring demokrasya samantalang ang kapangyarihan ay wala sa kamay ng nakararaming masa;
  • isang bansa na hindi sinusunod ang batas;
  • isang bansa na sirang-sira ang moralidad dahil sa corruption;
  • isang bansa na gaya ng isang bulkan ay handa nang sumabog.

Wala po tayong katuwirang magdiwang ng ating kalayaan kung ganito ang kalagayan ng ating inang bayan. Tayong mga mamamayan, sa pangunguna ng mga makabayan, ay dapat magsama-sama upang mabago ang direksyon ng ating bayan na papunta sa tiyak na kapahamakan. At kinakailangan gawin natin ang mga sumusunod:

  • hilumin ang mga sugat ng ating hindi pagkakaisa;
  • itigil ang paglalaitan, ang pagbabastusan, ang paggamit ng malalaswang salita laban sa isa’t isa;
  • itigil ang pag-sisiraan, ang pagwawasakan, ang pagtatapon ng putik sa pagkatao ng bawa’t isa;
  • itigil ang ating pagkakawatak-watak;
  • itigil ang paglabag at pangbabaluktot ng ating mga batas;
  • itigil ang corruption;
  • itigil ang paglapastangan sa ating eleksiyon sa pamamagitan ng paggamit ng salapi, at walang pakundangang pandaraya;
  • itigil ang pang-aapi sa ating masa at ibalik sa kanila ang tunay na kapangyarihan;
  • itigil ang pagkakanulo ng interes ng ating bayan sa mga banyaga;
  • itigil ang kalaswaan sa ating kultura na dala ng laganap na sex video at mga sugalan;
  • itigil ang kriminalidad;
  • itigil ang pagdurog sa ating moralidad;
  • itigil ang napinintong pagsabog at pagkakawatak-watak ng ating bayan.

Let us all stop this journey to tragedy. Let this be not just our wish but our will. Let it be now and not never. Let us not fear to begin again but let us be afraid when we can begin no longer. Let us not wait for leaders, for all of us can lead. Let us not wait for others to come, for we cannot even wait any longer for ourselves to move.

Let us have faith in the Filipino. Let us have no doubt that the Filipino can rise to greatness. In God’s perfect time, He will unite the Filipinos, He will restore righteousness in this land, He will shower this country with blessings, for our God is a God of love, a God of grace and a God of mercy.

Isang mapagpalayang araw sa inyong lahat!

SONA ng Mamamayan

Talumpati ni Dr. Carol P. Araullo
Tagapangulo, Bagong Alyansang Makabayan

Magandang tanghali sa lahat ng dumalo sa pagtitipon natin dito sa lansangan para ihayag ang tunay na kalagayan ng bayan, makiisa at magprotesta dito sa tinatawag nating SONA ng Mamamayan. Mabuhay kayo!

Sapagkat alam nating pawang kasinungalingan ang manggagaling kay Gng. Arroyo sa kanyang bibigkasing SONA sa Konggreso, ayaw nating palampasin ang insultong ito. Gusto nating patunayan na hindi na niya kayang lokohin pa ang taumbayan.

Kaya nga hindi tayo titigil, bagkus lalo nating pag-iibayuhin ang pagprotesta hanggat nakaupo si Gng. Arroyo sa Malakanyang sapagkat hindi na dapat patagalin pa ang kanyang papet, pasista at bulok na rehimen.

Bumubulusok ang satisfaction, approval at trust rating ni Arroyo – pinakamababa sa kasaysayan, sa lahat ng rehiyon, at sa lahat ng grupong sosyo-ekonomiko — patunay na sinisingil ng malawak na masa, maging ng mga nasa panggitna hanggang nakatataas na uri sa lipunan, ang rehimen sa kanyang mga krimen at iba pang kasalanan sa bayan.

Mabilis ang paghuhugas-kamay ng rehimen sa sumisirit ng presyo ng langis, ng bigas at iba pang mga pangunahing bilihin at serbisyo tulad ng tubig, kuryente, edukasyon. Maayos daw ang pagpapatakbo ni Gng. Arroyo sa ekonomya kundi nga lang ba nagkaroon ng pandaigdigang krisis. Wala raw magagawa ang gubyerno nito kundi iraos ang mga problemang nagsisipagdatingan at maghintay ng paglipas ng bagyo ng pandaigdigang krisis.

Subalit ano ang totoo? Totoong bahagi ang nararansan nating krisis ng isang pandaigdigang krisis, ang krisis ng imperyalismo. Pero hindi totoong walang magagawa at walang pananagutan ang gobyerno sa krisis na kasalukuyang bumabayo sa ating lipunan.

Panay ang anunsyo ni Gng. Arroyo ng mga sabsidi para may ipakita siyang tugon sa gipit na gipit na sitwasyon ng napakaraming Pilipino ngayon. Pero ayon sa survey ng Pulse Asia walang epekto ang mga gimik na ito. Walang tiwala at hindi nasisiyahan sa performance ni Arroyo kahit ang mga tumatanggap ng sari-saring sabsidi mula sa gobyerno.

Tinatanggihan ni Arroyong ipatupad ang mga hakbang na kagyat na makapagpapababa ng mga presyo ng mga bilihin tulad ng pagtanggal ng VAT sa mga produktong langis at kuryente. Ito’y sapagkat tumatabo ang gubyerno ng bilyon-bilyong piso mula sa pabigat na mga buwis na ito. Ang VAT ay ipinapataw sa atin ng IMF-World Bank at mga pinagkakautangang mga higanteng dayuhang bangko, para matiyak ang tuloy-tuloy na pagbabayad natin ng utang. Kinakaltasan ang badyet para sa mga serbisyo para mapunta sa pagbayad sa dayuhang utang ang napipigang yaman mula sa ating mga mamamayan.

Higit pa, malaking bahagi ng VAT ang napupunta sa pangungrakot ng mga kapamilya, kroni at kaalyadong politiko ni Arroyo at sa walang kahihinatnang gera laban sa mga rebeldeng NPA at Moro, na nagdudulot lamang ng malawakang paglabag sa mga karapatang pantao at higit na kawalan ng kapayapaan sa bansa.

Ang hanap ng mga magsasaka ay lupa at suporta sa agrikultura; mga manggagawa’y, trabaho at sahod na nakabubuhay sa pamilya; mga kabataan, edukasyong abot-kaya at pag-asa sa kinabukasan; mga maralitang lunsod, huwag itapon sa kalsada at itaboy na parang hayop sa sariling bayan. Ang mga panggitnang uri naman ay naghahanap ng maayos na pagpapatakbo ng gubyerno, bawas ang kurakot at pang-aabuso, pagkakataong umasenso, pagsugpo sa kriminalidad.

Sa walong taon sa poder, hindi ito ibinigay at di kayang ibigay ng rehimeng US-Arroyo. Reporma sa lupa? Ang mga Arroyo mismo ay mga cacique, dala-dala ang interes ng malalaking panginoong maylupa kaya’t walang interes na magpatupad ng tunay na repormang agraryo.

Disenteng trabaho? Pinagpapatuloy ni Arroyo ang patakaran na panatiliing tambakan ang bansa ng mga sobrang produkto at kapital ng mga monopolyo kapitalistang bansa sa halip na itayo ang sariling mga industriya na magbibigay ng trabaho, gagamit ng mga hilaw na sangkap mula sa bansa at tutugon sa sarili nating pangangailangan.

Walang habas na pinatutupad ni Arroyo ang mga patakaran ng imperyalistang “globalisasyon” kahit na ang dulot nito’y pagwasak ng agrikultura’t anumang natitirang kakarampot na manupaktura sa bansa. Tayo diumano’y bansang agrikutural pero ni hindi mapunuan ang pangangailangan sa bigas at iba pang pagkain ng sariling mamamayan. Binubuhay lamang ang ating ekonomiya ng remittances ng mahigit sampung milyong OFW at tuloy-tuloy na pangungutang.

At upang makapanatili sa poder sa kabila ng kalagayang isinusuka at kinamumuhian na siya ng sambayanan, si Arroyo ay nagpapakatuta sa imperyalistang Amerikano at sunud-sunuran sa panggegera nito sa mundo sa ngalan ng kontra-terorismo; kinokorap ang mga heneral at ginagawang pambala sa kanyon ang mga sundalo; sinusuhulan ang mga konggresista, gubernador at ibang lokal na opisyal, maging mga Obispo; at patuloy na winawalanghiya ang bayan at pinapasista ang mamamayang lumalaban.

Sa pulong ng pinagsanib na Lakas-NUCD at Kammpi kamakailan, nagawa pang sabihin ni Arroyo na maaabot ng Pilipinas ang pagiging mayaman at maunlad na bansa tulad ng ibang mga bansa sa First World sa loob lamang ng dalawampung (20) taon, BASTA magpatuloy ang pagkakaisa’t pagtutulungan ng lahat na kanyang kapartido. Hudyat kaya ito ng tunay na pag-ahon sa kinasasadlakang atrasado, mahirap at dustang kalagayang malakolonyal, malapyudal o ibig sabihin ni Arroyo na kailangang manatili pa siya sa poder ng dagdag pang dalawampung (20) taon upang maiahon ang Pilipinas sa kahirapan at maihatid sa kaunlaran?!

Napakarami, napakabibigat at napakahihigpit ng mga dahilan para kagyat na patalsikin ang korap, papet, pasista’t kriminal na rehimeng US-Arroyo. Pero kailangang palakasin at palawakin pa natin ang kilusang protesta ng mamamayan para maipatupad ito. Dapat nating pag-ibayuhin at mabuo ang kapasyahan ng mamamayang patalsikin ang rehimeng ito upang mahawan ang daan tungo sa tunay
at saligang mga pagbabago sa lipunan.

SONA: 2nd Regular Session of the 14th Congress

State of the Nation Address of President Gloria Macapagal-Arroyo
2nd Regular Session of the 14th Congress
Republic of the Philippines
28 July 2008

Thank you, Speaker Nograles. Senate President Villar. Senators and Representatives. Vice President de Castro, President Ramos, Chief Justice Puno, members of the diplomatic corps, ladies and gentlemen:

I address you today at a crucial moment in world history.

Just a few months ago, we ended 2007 with the strongest economic growth in a generation. Inflation was low, the peso strong and a million new jobs were created. We were all looking to a better, brighter future.

Because tough choices were made, kumikilos na ang bayan sa wakas. Malapit na sana tayo sa pagbalanse ng budget. We were retiring debts in great amounts, reducing the drag on our country’s development, habang namumuhunan sa taong bayan.

Biglang-bigla, nabaligtad ang ekonomiya ng mundo. Ang pagtalon ng presyo ng langis at pagkain ay nagbunsod ng pandaigdigan krisis, the worst since the Great Depression and the end of World War II. Some blame speculators moving billions of dollars from subprime mortgages to commodities like fuel and food. Others point of the very real surge in demand as millions of Chinese and Indians move up to the middle class.

Whatever the reasons, we are on a roller coaster ride of oil price hikes, high food prices and looming economic recession in the US and other markets. Uncertainty has moved like a terrible tsunami around the globe, wiping away gains, erasing progress.

This is a complex time that defies simple and easy solutions. For starters, it is hard to identify villains, unlike in the 1997 financial crisis. Everyone seems to be a victim, rich countries and poor, though certainly some can take more punishment than others.

To address these global challenges, we must go on building and buttressing bridges to allies around the world: to bring in the rice to feed our people, investments to create jobs; and to keep the peace and maintain stability in our country and the rest of the world. Yet even as we reach out to those who need, and who may need us, we strive for greater self-reliance.

Because tough choices were made, the global crisis did not catch us helpless and unprepared. Through foresight, grit and political will, we built a shield around our country that has slowed down and somewhat softened the worst effects of the global crisis. We have the money to care for our people and pay for food when there are shortages; for fuel despite price spikes.

Neither we nor anyone else in the world expected this day to come so soon but we prepared for it. For the guts not to flinch in the face of tough choices, I thank God. For the wisdom to recognize how needed you are, I thank, you Congress. For footing the bill, I thank the taxpayers.

The result has been, on the one hand, ito ang nakasalba sa bayan; and, on the other, more unpopularity for myself in the opinion polls. Yet, even unfriendly polls show self-rated poverty down to its 20-year low in 2007.

My responsibility as President is to take care to solve the problems we are facing now and to provide a vision and direction for how our nation should advance in the future.

Many in this great hall live privileged lives and exert great influence in public affairs. I am accessible to you, but I spend time every day with the underprivileged and under represented who cannot get a grip on their lives in the daily, all-consuming struggle to make ends meet.

Nag-aalala ako para sa naka-aawang maybahay na pasan ang pananagutan para sa buong pamilya. Nag-aalala ako para sa magsasakang nasa unang hanay ng pambansang produksyon ng pagkain ngunit nagsisikap pakanin ang pamilya. I care for hardworking students soon to graduate and wanting to see hope of good job and a career prospect here at home.

Nag-aalala ako para sa 41-year old na padre de pamilya na di araw-araw ang trabaho, at nag-aabala sa asawa at tatlong anak, at dapat bigyan ng higit pang pagkakakitaan at dangal. I care for our teachers who gave the greatest gift we ever received – a good education – still trying to pass on the same gift to succeeding generations. I care for our OFWs, famed for their skill, integrity and untiring labor, who send home their pay as the only way to touch loved ones so far away. Nagpupugay ako ngayon sa kanilang mga karaniwang Pilipino.

My critics say this is fiction, along with other facts and figures I cite today. I call it heroism though they don’t need our praise. Each is already a hero to those who matter most, their families.

I said this is a global crisis where everyone is a victim. But only few can afford to avoid, or pay to delay, the worst effects.

Many more have nothing to protect them from the immediate blunt force trauma of the global crisis. Tulad ninyo, nag-aalala ako para sa kanila. Ito ang mga taong bayan na dapat samahan natin. Not only because of their sacrifices for our country but because they are our countrymen.

How do we solve these many complex challenges?

Sa kanilang kalagayan, the answer must be special care and attention in this great hour of need.

First, we must have a targeted strategy with set of precise prescriptions to ease the price challenges we are facing.

Second, food self-sufficiency; less energy dependence; greater self-reliance in our attitude as a people and in our posture as a nation.

Third, short-term relief cannot be at the expense of long term reforms. These reforms will benefit not just the next generation of Filipinos, but the next President as well.

Napakahalaga ang Value Added Tax sa pagharap sa mga hamong ito.

Itong programa ang sagot sa mga problemang namana natin.

Una, mabawasan ang ating mga utang and shore up our fiscal independence.

Pangalawa, higit na pamumuhunan para mamamayan at imprastraktura.

Pangatlo, sapat na pondo para sa mga programang pangmasa.

Thus, the infrastructure links programmed for the our poorest provinces like Northern Samar: Lao-ang-Lapinig- Arteche, right now ay maputik, San Isidro-Lope de Vega; the rehabilitation of Maharlika in Samar.

Take VAT away and you and I abdicate our responsibility as leaders and pull the rug from under our present and future progress, which may be compromised by the global crisis.

Lalong lumakas ang tiwala ng mga investor dahil sa VAT. Mula P56.50 kada dolyar, lumakas ang piso hanggang P40.20 bago bumalik sa P44 dahil sa mga pabigat ng pangdaigdigang ekonomiya. Kung alisin ang VAT, hihina ang kumpiyansa ng negosyo, lalong tataas ang interes, lalong bababa ang piso, lalong mamahal ang bilihin.

Kapag ibinasura ang VAT sa langis at kuryente, ang mas makikinabang ay ang mga may kaya na kumukonsumo ng 84% ng langis at 90% ng kuryente habang mas masasaktan ang mahihirap na mawawalan ng P80 billion para sa mga programang pinopondohan ngayon ng VAT. Take away VAT and we strip our people of the means to ride out the world food and energy crisis.

We have come too far and made too many sacrifices to turn back now on fiscal reforms. Leadership is not about doing the first easy thing that comes to mind; it is about doing what is necessary, however hard.

The government has persevered, without flip-flops, in its much-criticized but irreplaceable policies, including oil and power VAT and oil deregulation.

Patuloy na gagamitin ng pamahalaan ang lumalago nating yaman upang tulungan ang mga pamilyang naghihirap sa taas ng bilihin at hampas ng bagyo, habang nagpupundar upang sanggahan ang bayan sa mga krisis sa hinaharap.

Para sa mga namamasada at namamasahe sa dyip, sinusugpo natin ang kotong at colorum upang mapataas ang kita ng mga tsuper. Si Federico Alvarez kumikita ng P200 a day sa kaniyang rutang Cubao-Rosario. Tinaas ito ng anti-kotong, anti-colorum ngayon P500 na ang kita niya. Iyan ang paraan kung paano napananatili ang dagdag-pasahe sa piso lamang. Halaga lang ng isang text.

Texting is a way of life. I asked the telecoms to cut the cost of messages between networks. They responded. It is now down to 50 centavos.

Noong Hunyo, nagpalabas tayo ng apat na bilyong piso mula sa VAT sa langis—dalawang bilyong pambayad ng koryente ng apat na milyong mahihirap, isang bilyon para college scholarship o pautang sa 70,000 na estudyanteng maralita; kalahating bilyong pautang upang palitan ng mas matipid na LPG, CNG o biofuel ang motor ng libu-libong jeepney; at kalahating bilyong pampalit sa fluorescent sa mga pampublikong lugar.

Kung mapapalitan ng fluorescent ang lahat ng bumbilya, makatitipid tayo ng lampas P2 billion.

Sa sunod na katas ng VAT, may P1 billion na pambayad ng kuryente ng mahihirap; kalahating bilyon para sa matatandang di sakop ng SSS o GSIS; kalahating bilyong kapital para sa pamilya ng mga namamasada; kalahating bilyon upang mapataas ang kakayahan at equipment ng mga munting ospital sa mga lalawigan. At para sa mga kalamidad, angkop na halaga.

We released P1 billion for the victims of typhoon Frank. We support a supplemental Western Visayas calamity budget from VAT proceeds, as a tribute to the likes of Rodney Berdin, age 13, of Barangay Rombang, Belison, Antique, who saved his mother, brother and sister from the raging waters of Sibalom River.

Mula sa buwang ito, wala nang income tax ang sumusweldo ng P200,000 o mas mababa sa isang taon – P12 billion na bawas-buwis para sa maralita at middle class. Maraming salamat, Congress.

Ngayong may P32 na commercial rice, natugunan na natin ang problema sa pagkain sa kasalukuyan. Nagtagumpay tayo dahil sa pagtutulungan ng buong bayan sa pagsasaka, bantay-presyo at paghihigpit sa price manipulation, sa masipag na pamumuno ni Artie Yap.

Sa mga LGU at religious groups na tumutulong dalhin ang NFA rice sa mahihirap, maraming salamat sa inyo.

Dahil sa subsidy, NFA rice is among the region’s cheapest. While we can take some comfort that our situation is better than many other nations, there is no substitute for solving the problem of rice and fuel here at home. In doing so, let us be honest and clear eyed – there has been a fundamental shift in global economics. The price of food and fuel will likely remain high. Nothing will be easy; the government cannot solve these problems over night. But, we can work to ease the near-term pain while investing in long-term solutions.

Since 2001, new irrigation systems for 146,000 hectares, including Malmar in Maguindanao and North Cotabato, Lower Agusan, Casecnan and Aulo in Nueva Ecija, Abulog-Apayao in Cagayan and Apayao, Addalam in Quirino and Isabela, among others, and the restoration of old systems on another 980,000 hectares have increased our nation’s irrigated land to a historic 1.5 million hectares.

Edwin Bandila, 48 years old, of Ugalingan, Carmen, North Cotabato, cultivated one hectare and harvested 35 cavans. Thirteen years na ginawa iyong Malmar. In my first State of the Nation Address, sabi ko kung hindi matapos iyon sa Setyembre ay kakanselahin ko ang kontrata, papapasukin ko ang engineering brigade, natapos nila. With Malamar, now he cultivates five hectares and produces 97 cavans per hectare. Mabuhay, Edwin! VAT will complete the San Roque-Agno River project.

The Land Bank has quadrupled loans for farmers and fisherfolk. That is fact not fiction. Check it. For more effective credit utilization, I instructed DA to revitalize farmers cooperatives.

We are providing seeds at subsidized prices to help our farmers.

Incremental Malampaya national revenues of P4 billion will go to our rice self-sufficiency program.

Rice production since 2000 increased an average of 4.07% a year, twice the population growth rate. By promoting natural planning and female education, we have curbed population growth to 2.04% during our administration, down from the 2.36 in the 1990’s, when artificial birth control was pushed. Our campaign spreads awareness of responsible parenthood regarding birth spacing. Long years of pushing contraceptives made it synonymous to family planning. Therefore informed choice should mean letting more couples, who are mostly Catholics, know about natural family planning.

From 1978 to 1981, nag-export tayo ng bigas. Hindi tumagal. But let’s not be too hard on ourselves. Panahon pa ng Kastila bumibili na tayo ng bigas sa labas. While we may know how to grow rice well, topography doesn’t always cooperate.

Nature did not gift us with a mighty Mekong like Thailand and Vietnam, with their vast and naturally fertile plains. Nature instead put our islands ahead of our neighbours in the path of typhoons from the Pacific. So, we import 10% of the rice we consume.

To meet the challenge of today, we will feed our people now, not later, and help them get through these hard times. To meet the challenges of tomorrow, we must become more self-reliant, self-sufficient and independent, relying on ourselves more than on the world.

Now we come to the future of agrarian reform.

There are those who say it is a failure, that our rice importations prove it. There are those who say it is a success—if only because anything is better than nothing. Indeed, people are happier owning the land they work, no matter what the difficulties.

Sa SONA noong 2001, sinabi ko, bawat taon, mamamahagi tayo ng dalawang daang libong ektarya sa reporma sa lupa: 100,000 hectares of private farmland and 100,000 of public farmland, including ancestral domains. Di hamak mahigit sa target ang naipamahagi natin sa nakaraang pitong taon: 854,000 hectares of private farmland, 797,000 of public farmland, and Certificates of Ancestral Domain for 525,000 hectares. Including, over a 100,000 hectares for Bugkalots in Quirino, Aurora, and Nueva Vizcaya. After the release of their CADT, Rosario Camma, Bugkalot chieftain, and now mayor of Nagtipunan, helped his 15,000-member tribe develop irrigation, plant vegetables and corn and achieve food sufficiency. Mabuhay, Chief!

Agrarian reform should not merely subdivide misery, it must raise living standards. Ownership raises the farmer from his but productivity will keep him on his feet.

Sinimula ng aking ama ang land reform noong 1963. Upang mabuo ito, the extension of CARP with reforms is top priority. I will continue to do all I can for the rural as well as urban poor. Ayaw natin na paglaya ng tenant sa landlord, mapapasa-ilalim naman sa usurero. Former tenants must be empowered to become agribusinessmen by allowing their land to be used as collateral.

Dapat mapalaya ng reporma sa lupa ang magsasaka sa pagiging alipin sa iba. Dapat bigyan ang magsasaka ng dangal bilang taong malaya at di hawak ninuman. We must curb the recklessness that gives land without the means to make it productive and bites off more than beneficiaries can chew.

At the same time, I want the rackets out of agrarian reform: the threats to take and therefore undervalue land, the conspiracies to overvalue it.

Be with me on this. There must be a path where justice and progress converge. Let us find it before Christmas. Dapat nating linisin ang landas para sa mga ibig magpursige sa pagsasaka, taglay ang pananalig na ang lupa ay sasagip sa atin sa huli kung gamitin natin ito nang maayos.

Along with massive rice production, we are cutting costs through more efficient transport. For our farm-to-market roads, we released P6 billion in 2007.

On our nautical highways. RORO boats carried 33 million metric tons of cargo and 31 million passengers in 2007. We have built 39 RORO ports during our administration, 12 more are slated to start within the next two years. In 2003, we inaugurated the Western Nautical Highway from Batangas through Mindoro, Panay and Negros to Mindanao. This year we launched the Central Nautical Highway from Bicol mainland, through Masbate, Cebu, Bohol and Camiguin to Mindanao mainland. These developments strengthen our competitiveness.

Leading multinational company Nestle cut transport costs and offset higher milk prices abroad. Salamat, RORO. Transport costs have become so reasonable for bakeries like Gardenia, a loaf of its bread in Iloilo is priced the same as in Laguna and Manila. Salamat muli sa RORO.

To the many LGUs who have stopped collecting fees from cargo vehicles, maraming, maraming salamat.

We are repaving airports that are useful for agriculture, like Zamboanga City Airport.

Producing rice and moving it cheaper addresses the supply side of our rice needs. On the demand side, we are boosting the people’s buying power.

Ginagawa nating labor-intensive ang paggawa at pag-ayos ng kalsada at patubig. Noong SONA ng 2001, naglunsad tayo sa NCR ng patrabaho para sa 20,000 na out of school youth, na tinawag OYSTER. Ngayon, mahigit 20,000 ang ineempleyo ng OYSTER sa buong bansa. In disaster-stricken areas, we have a cash-for-work program.

In training, 7.74 million took technical and vocational courses over the last seven years, double the number in the previous 14 years. In 2007 alone, 1.7 million graduated. Among them are Jessica Barlomento now in Hanjin as supply officer, Shenve Catana, Marie Grace Comendador, and Marlyn Tusi, lady welders, congratulations.

In microfinance, loans have reached P102 billion or 30 times more than the P3 billion we started with in 2001, with a 98% repayment record, congratulations! Major lenders include the Land Bank with P69 billion, the Peoples’ Credit and Finance Corporation P8 billion, the National Livelihood Support Fund P3 billion, DBP P1 billion and the DSWD’s SEA-K P800 million. For partnering with us to unleash the entrepreneurial spirit, thank you, Go Negosyo and Joey Concepcion.

Upland development benefits farmers through agro-forestry initiatives. Rubber is especially strong in Zamboanga Sibugay and North Cotabato. Victoria Mindoro, 56 years old, used to earn P5,000 a month as farmer and factory worker. Now she owns 10 hectares in the Goodyear Agrarian Reform Community in Kabasalan, Zamboanga Sibugay, she earns P10,000 a week. With one hectare, Pedro and Concordia Faviolas of Makilala, North Cotabato, they sent their six children to college, bought two more hectares, and earn P15,000 a month. Congratulations!

Jatropha estates are starting in 900 hectares in and around Tamlang Valley in Negros Oriental; 200 in CamSur; 300 in GenSan, 500 in Fort Magsaysay near the Cordero Dam and 700 in Samar, among others.

In our 2006 SONA, our food baskets were identified as North Luzon and Mindanao.

The sad irony of Mindanao as food basket is that it has some of the highest hunger in our nation. It has large fields of high productivity, yet also six of our ten poorest provinces.

The prime reason is the endless Mindanao conflict. A comprehensive peace has eluded us for half a century. But last night, differences on the tough issue of ancestral domain were resolved. Yes, there are political dynamics among the people of Mindanao. Let us sort them out with the utmost sobriety, patience and restraint. I ask Congress to act on the legislative and political reforms that will lead to a just and lasting peace during our term of office.

The demands of decency and compassion urge dialogue. Better talk than fight, if nothing of sovereign value is anyway lost. Dialogue has achieved more than confrontation in many parts of the world. This was the message of the recent World Conference in Madrid organized by the King of Saudi Arabia, and the universal message of the Pope in Sydney.

Pope Benedict’s encyclical Deus Caritas Est reminds us: “There will always be situations of material need where help in the form of concrete love for neighbour is indispensable. ”

Pinagsasama- sama natin ang mga programa ng DSWD, DOH, GSIS, SSS at iba pang lumalaban sa kahirapan sa isang National Social Welfare Program para proteksyonan ang pinaka-mahihirap mula sa pandaigdigang krisis, and to help those whose earnings are limited by illness, disability, loss of job, age and so on—through livelihood projects, microfinance, skills and technology transfer, emergency and temporary employment, pension funds, food aid and cash subsidies, child nutrition and adult health care, medical missions, salary loans, insurance, housing programs, educational and other savings schemes, and now cheaper medicine—Thanks to Congress.

The World Bank says that in Brazil, the income of the poorest 10% has grown 9% per year versus the 3% for the higher income levels due in large part to their family stipend program linking welfare checks to school attendance. We have introduced a similar program, Pantawid Pamilya.

Employers have funded the two increases in SSS benefits since 2005. Thank you, employers for paying the premiums.

GSIS pensions have been indexed to inflation and have increased every year since 2001. Its salary loan availments have increased from two months equivalent to 10 months, the highest of any system public or private—while repayments have been stretched out.

Pag-Ibig housing loans increased from P3.82 billion in 2001 to P22.6 billion in 2007. This year it experienced an 84% increase in the first four months alone. Super heating na. Dapat dagdagan ng GSIS at buksan muli ng SSS ang pautang sa pabahay. I ask Congress to pass a bill allowing SSS to do housing loans beyond the present 10% limitation.

Bago ako naging Pangulo, isa’t kalahating milyong maralita lamang ang may health insurance. Noong 2001, sabi natin, dadagdagan pa ng kalahating milyon. Sa taong iyon, mahigit isang milyon ang nabigyan natin. Ngayon, 65 milyong Pilipino na ang may health insurance, mahigit doble ng 2000, kasama ang labinlimang milyong maralita. Philhealth has paid P100 billion for hospitalization. The indigent beneficiaries largely come from West and Central Visayas, Central Luzon, and Ilocos. Patuloy nating palalawakin itong napaka-importanted programa, lalo na sa Tawi-Tawi, Zambo Norte, Maguindanao, Apayao, Dinagat, Lanao Sur, Northern Samar, Masbate, Abra and Misamis Occidental. Lalo na sa kanilang mga magsasaka at mangingisda.

In these provinces and in Agusan Sur, Kalinga, Surigao Sur and calamity-stricken areas, we will launch a massive school feeding program at P10 per child every school day.

Bukod sa libreng edukasyon sa elementarya at high school, nadoble ang pondo para sa mga college scholarships, while private high school scholarship funds from the government have quadrupled.

I have started reforming and clustering the programs of the DepEd, CHED and TESDA.

As with fiscal and food challenges, the global energy crunch demands better and more focused resource mobilization, conservation and management.

Government agencies are reducing their energy and fuel bills by 10%, emulating Texas Instruments and Philippine Stock Exchange who did it last year. Congratulations, Justice Vitug and Francis Lim.

To reduce power system losses, we count on government regulators and also on EPIRA amendments.

We are successful in increasing energy self-sufficiency—56%, the highest in our history. We promote natural gas and biofuel; geothermal fields, among the world’s largest; windmills like those in Ilocos and Batanes; and the solar cells lighting many communities in Mindanao. The new Galoc oil field can produce 17,000-22,000 barrels per day, 1/12 of our crude consumption.

The Renewable Energy Bill has passed the House. Thank you, Congressmen.

Our costly commodity imports like oil and rice should be offset by hard commodities exports like primary products, and soft ones like tourism and cyberservices, at which only India beats us.

Our P 350 million training partnership with the private sector should qualify 60,000 for call centers, medical transcription, animation and software development, which have a projected demand of one million workers generating $13 billion by 2010.

International finance agrees with our progress. Credit rating agencies have kept their positive or stable outlook on the country. Our world competitiveness ranking rose five notches. Congratulations to us.

We are sticking to, and widening, the fiscal reforms that have earned us their respect.

To our investors, thank you for your valuable role in our development. I invite you to invest not only in factories and services, but in profitable infrastructure, following the formula for the Tarlac-Pangasinan- La Union Expressway.

I ask business and civil society to continue to work for a socially equitable, economically viable balance of interests. Mining companies should ensure that host communities benefit substantively from their investments, and with no environmental damage from operations.

Our administration enacted the Solid Waste Management Act, Wildlife Act, Protection of Plant Varieties, Clean Water Act, Biofuels Act and various laws declaring protected areas.

For reforestation, for next year we have budgeted P2 billion. Not only do forests enhance the beauty of the land, they mitigate climate change, a key factor in increasing the frequency and intensity of typhoons and costing the country 0.5% of the GDP.

We have set up over 100 marine and fish sanctuaries since 2001. In the whaleshark sanctuary of Donsol, Sorsogon, Alan Amanse, 40-year-old college undergraduate and father of two, was earning P100 a day from fishing and driving a tricycle. Now as whaleshark-watching officer, he is earns P1,000 a day, ten times his former income.

For clean water, so important to health, there is P500 million this year and P1.5 billion for next year.

From just one sanitary landfill in 2001, we now have 21, with another 18 in the works.

We launched the Zero Basura Olympics to clear our communities of trash. Rather than more money, all that is needed is for each citizen to keep home and workplace clean, and for garbage officials to stop squabbling.

Our investments also include essential ways to strengthen our institutions of governance in order to fight the decades-old scourge of corruption. I will continue to fight this battle every single day. While others are happy with headlines through accusation without evidence and privilege speeches without accountability, we have allocated more than P3 billion – the largest anti-graft fund in our history – for real evidence gathering and vigorous prosecution.

From its dismal past record, the Ombudsman’s conviction rate has increased 500%. Lifestyle checks, never seriously implemented before our time, have led to the dismissal and/or criminal prosecution of dozens of corrupt officials.

I recently met with the Millennium Challenge Corporation, a US agency that provides grants to countries based on governance. They have commended our gains, contributed P1 billion to our fight against graft, and declared us eligible for more grants. Thank you!

Last September, we created the Procurement Transparency Group in the DBM and linked it with business, academe, and the Church, to deter or catch anomalies in government contracts.

On my instruction, the BIR and Customs established similar government-civil society tie-ups for information gathering and tax evasion and smuggling monitoring.

More advanced corruption practices require a commensurate advances in legislative responses. Colleagues in Congress, we need a more stringent Anti-Graft Act.

Sa pagmahal ng bilihin, hirap na ang mamimili – tapos, dadayain pa. Dapat itong mahinto. Hinihiling ko sa Kongreso na magpasa ng Consumer Bill of Rights laban sa price gouging, false advertising at iba pang gawain kontra sa mamimili.

I call on all our government workers at the national and local levels to be more responsive and accountable to the people. Panahon ito ng pagsubok. Kung saan kayang tumulong at dapat tumulong ang pamahalaan, we must be there with a helping hand. Where government can contribute nothing useful, stay away. Let’s be more helpful, more courteous, more quick.

Kaakibat ng ating mga adhikain ang tuloy na pagkalinga sa kapakanan ng bawat Pilipino. Iisa ang ating pangarap – maunlad at mapayapang lipunan, kung saan ang magandang kinabukasan ay hindi pangarap lamang, bagkus natutupad.

Sama-sama tayo sa tungkuling ito. May papel na gagampanan ang bawat mamamayan, negosyante, pinunong bayan at simbahan, sampu ng mga nasa lalawigan.

We are three branches but one government. We have our disagreements; we each have hopes, and ambitions that drive and divide us, be they personal, ethnic, religious and cultural. But we are one nation with one fate.

As your President, I care too much about this nation to let anyone stand in the way of our people’s wellbeing. Hindi ko papayagang humadlang ang sinuman sa pag-unlad at pagsagana ng taong bayan. I will let no one – and no one’s political plans – threaten our nation’s survival.

Our country and our people have never failed to be there for us. We must be there for them now.

Maraming salamat. Magandang hapon sa inyong lahat.

Media and Democratic Development

By Melinda Quintos de Jesus
Executive Director
Center for Media Freedom and Responsibility
Keynote Speaker
Session 4
“Transformation in New Democracies” Conference organized by the Taiwan Foundation for Democracy, January 25, 2007

Introduction

I would like to begin by asking you to place yourself in a moment of Philippine history, in the unfolding of events that many Filipinos still cherish in their hearts.

Imagine the tumultuous sounds and the mass of people lined up on the broad avenue called EDSA in Metropolitan Manila. Men and women, young and old, walking or standing, or on their knees in prayer. Some people held up rosaries. Some women carried flowers, offering these to the soldiers in a gesture of peace. Others simply raised their clenched fists. Others marched boldly in the frontlines to meet the military tanks that had been called out by then President Ferdinand Marcos to stop them.

After 14 years of strongman rule, a group of military officers, headed by General Fidel V. Ramos, had defected and were isolated in a military camp located on the same EDSA. Their plight which had been announced on a clandestine radio station Radyo Bandido (Bandit Radio) brought out the people to the streets, in an effort to protect them from troops loyal to the government.

On February 25, the fourth day of the barricades, these events were now covered by international media as a popular uprising against a long standing dictatorship. It was the first to be televised of such events, a phenomenon which would earn the name People Power.

This massive protest challenged a regime mired in corruption and sustained by continuous repression. These days marked the end of strongman rule and made possible the restoration of Philippine democracy.

Some 20 years later, a new generation of Filipinos may be too young to remember the moment. And the symbolic force of People Power itself seems to have been lost to the painful years of struggle that have dogged the transformation of the Philippines into a democracy. These first steps toward freedom were probably the most dramatic. But it takes more than freedom to make democratic change truly meaningful.

Ladies and gentlemen, I begin with this recollection as a way of dramatizing where I come from. I am a journalist who wrote in the media during Martial Law. I was part of the media who would conduct more probing coverage of the regime in what would be called the “alternative press.” In 1989, I helped to establish a private foundation, an NGO that would address the problems confronting press freedom. I have no academic credentials and can claim no real expertise, except the ideas and insights which have been drawn from experience, and the readings that I have forced myself to do to validate them.

My discussion of terms therefore is not for the purpose of instruction, as these are probably better understood by the experts and academics in the audience. I do so only to illustrate the confusion that is out there – the misunderstanding and misuse of the terms of democracy. This confusion has made it difficult to establish a common and shared framework of analysis, even for those who are engaged in the business of promoting democratic development.

Terms of Discussion

The assigned subject presumes that the media play a role in building up a nation or society under any kind of political system. The media serve as instruments for control and guidance, allowing authoritarian leaders to project their goals for the people. In democracies, the media play a role apart from government, serving independent functions and purposes.

Different kinds of political systems assign different roles to the media. The difference or contrast shows that the media are essentially neutral transmitters of information and ideas, reflecting the realities in which these channels operate.

Democracy

Elections are generally recognized as the basic requirement of the democratic system. Democracy cannot be separated from the idea of representative government. The system calls for enough citizens to share the same choice. The result of the vote should express the will of the majority of the people.

The system can be parliamentary, where the legislative and executive are merged; or it can be a republican system with the separate but coordinate branches of government holding off each other in a system of check and balance. The important thing is that these have been chosen by the sovereign will of the people and not by self appointment, certainly not as inheritance, and not as a divine right.

People use the word to describe what they desire in terms of governance. Democracy represents the ideal, a system of good government that guarantees and protects people’s rights as well as provides public goods and services.

The democratic system has become identified with conditions that are required for democracy to grow and gain meaning, a system that has for its core the liberal values of freedom and equality. The holding of elections is the minimum requirement. The conditions, however, do not flow automatically from the exercise of the ballot.

These conditions include the rule of law, an effective judicial system, efficient and competent administrators. These conditions require a strong state with functioning agencies, existing for the public good. Without these conditions, elections may be only a matter of form, with little meaning or connection to these desired outcomes.

Democracy also requires an engaged citizenry. For without a level of public involvement, elections become only a game or competition among established forces in society.

These aspects demonstrate how Abraham Lincoln’s words accurately describe democracy as a government “of the people, for the people and by the people.”

Ideally, these citizens should have a real choice among the candidates seeking public office. In many elections in the 119 democracies in the world, as counted by Fareed Zakaria in his book, The Future of Freedom (2003), people’s choices are often quite limited, and the vote may be limited to a choice between two evils perhaps; or with only one person running for head office and one party to elect to their seats in parliament.

With the rise of democracy as a universal standard, this discussion should recognize the variations in the quality of democracies around the world. Not all democracies are the same. Elections have given power repeatedly to tyrants and dictators; as well as to corrupt and incompetent leaders. In such countries, then, elections do not necessarily result in good governance.

Democracies are not created equal.

The conditions which brought forth the democracies of the West were certainly different in background from one another and these conditions are even more radically different from those in countries in the so-called developing world. These differences constitute various factors such as history, population growth, land mass and natural resources, and all those other aspects, material or social, that affect growth and development.

Democracy also describes a way of life that grows out of the ideals of the democratic political system: liberty and freedom, equality in law, and the basic and fundamental rights of citizens. These values evolve a way of life involving certain processes: the opening up of political and economic systems to the participation of all members, the consequent empowerment of those previously excluded from the structures of power with access to power, the free flow of information, and a vibrant public exchange of views and news. Democratic development would have at its core the operative values of freedom and equality in law for all its citizens.

Development

What about the term “development?”

The opening up of political and economic processes has linked democracy to economic growth, thus the presumption that democracy and development go together. But examples show that this is not always so. And these examples hold up how indeed development can proceed on separate levels. Are we referring to the development of political and social capital or the development of economic capital?

Representative government has been shown to be a very difficult process. An enlightened monarch could actually make things very good for his or her subjects. The examples of China and other countries with closed political systems have shown also how economic growth can be facilitated by a change in government policy, a shift that will make it easier for trade and markets to produce wealth.

In many democracies, the course of development may be faithful to the schedule of elections, but the electoral cycle leaves many in society without the benefits mentioned above. Examples of how damaged political cultures can stand in the way of democratic political and economic growth abound in the world of developing democracies, including the Philippines.

In the early 1990s, then Prime Minister of Singapore, now Senior Mentor Lee Kuan Yew criticized the stalling of economic growth in the country after People Power ousted Ferdinand Marcos. The problem, Lee Kuan Yew said, was that the Philippines had too much democracy. In a roundtable discussion sometime in the 90s, Fr. Joaquin Bernas, a Jesuit and constitutional expert and at the time president of the Ateneo de Manila University, explained, and I paraphrase, “We in the Philippines have a democracy so that Filipinos can be free. The system is not designed to provide efficient and good government. What we need to do now, is to create good government out of our democracy.”

I bring this up to emphasize a central point, that neither democracy nor development can be handed to any people or country on a silver platter. It calls for shared commitment and hard work. It is a long term process.

As conditions in each country are different from one another, we see everywhere in the world democracy and growth proceeding more quickly or more slowly than others.

Media

It is in this rough and shoddy terrain of developing democracies that we locate the question for the media. Once again, we need to deconstruct the term for the appropriate meaning.

The term “media” encompasses all kinds of communication channels. Lately, these refer to the mass media which facilitate the transmission or exchange among many of ideas, images, symbols, the content of high culture and popular entertainment. Such media systems can nurture democracy, not just as a system of government, but also as a way of life.

The press, however, refers more specifically to the exercise of journalism. A democratic dispensation assigns to the press media the task of informing the public about the issues and events that they need to know for them to be able to participate in public affairs. Newspapers and broadcast news media report on issues and events of significance, facilitate the exchange of views, encourages debate and discussion among those who disagree. At their best, journalistic media help to create a community of citizens who understand public issues, so they can share in the task of governance and take responsibility for the quality of public life.

From day to day, public education also calls for a media that explains and clarifies issues, policies, programs and services, holding these up to public scrutiny, and inviting critical observation. The function of media as “watchdog” involves providing information about misconduct and misdeeds in high places, where there is power to keep such wrongdoing from public knowledge. So investigative reporting occupies an important niche in a free press.

The above model does enhance democratic processes. But the media also depend on certain conditions for the system to flourish. Clearly, it is much more difficult for the media to play a constructive role in developing or faltering democracies. The reason is simple. The media are channels or systems of communication that reflect or mirror the problems and difficulties of the societies in which they operate.

The free press is vital to the vigor of the mature democracies that have been tested by time. But it plays an even more important role in making democratic development possible in the more challenging landscape of new or newly restored democracies.

Where there is no rule of law, where public conduct proceeds without the required sense of fairness and civility, the media can also become instruments of the ruthless and the powerful. They can be simply the instruments to be used by the competing factions or groups. In this situations, the media may lose the potential to give voice to those who have less and to promote a greater equality among citizens.

A Framework of Understanding

That is quickly said the framework of understanding of the subject. The quick summary simplifies a complex discussion. But for our purposes this morning, it will have to suffice. I had taken time to clarify the basic ideas or concepts about media and the press to enable us to set up a road map for the future of media in a developing democracy.

I will attempt to present some ideas drawn from current literature as well as the actual experience in the Philippines which provides an example of the problems confronting democracy and development.

Media in Society

Media reflect the weaknesses and strengths, the problems and opportunities inhering in the society in which they operate. The media are tools that a society can make use of to attain different things: control and cohesion, openness and diversity, and the empowerment of citizens through information.

States in Crisis

While media and press freedom are part of democratic arrangement, the effectivity of these instruments will vary. The study written by James Putzel and Joost van der Zwan for the Crisis States Research Center of the London School of Economics, the Annenberg School for Communication (University of Pennsylvania), and the Stanhope Center for Communications Policy Research describes the template of media freedom with two basic components: autonomy and privatization. Media should be independent, with freedom from government to be guaranteed by law. Media should also be in private hands, to provide a check to the power of government.

But their study reviews the experience in the world of new or newly restored democracies to suggest that in certain conditions, the template of free and privately owned media and press may not be appropriate. In a crisis situation, the media may be weighed down by the conditions or submit to the agenda of various competing forces.

These landscapes include countries in the following categories identified by the study:

1. Fragile State – A state significantly susceptible to crisis in one or more of its subsystems, particularly vulnerable to internal and
external shocks, and domestic and international conflicts.
2. Crisis State – a state under acute stress, where reigning institutions face serious contestation and potentially unable to manage
conflict and shocks.
3. Failed State – a condition of ‘state collapse” – e.g. a state that can no longer perform its basic security, and development
functions and that has no effective control over its territory and borders.

In the states described above, the free and privatized media become conditioned by the prevailing crisis and conflict and are in no position to facilitate democracy or development.

Democracies in Transition

I will add to these a category of “democratic transition.” In these transitions, the state can remain weak and unable or unwilling to enforce law and order. Officials are corrupt and courts inefficient or both. The degree of weakness and frailty varies. The term developing democracy would be appropriate to use to describe such a state.

The question of the role of the media and press is critical in countries like the Philippines and Thailand, where the state institutions function to a degree that allows government to proceed but remains vulnerable to radical political shifts and continuing political crisis. In these two countries, political discourse makes use of the terms “test of democracy” or “attacks against democracy,” suggesting that democracy may not be strong enough to withstand the trauma inflicted upon the systems and institutions. Elected leaders may display autocratic and dictatorial tendencies, and the political class, both economic and political, may not be interested in providing public service and the distribution of wealth and goods but only in the preservation of their positions of power.

In these countries, democracy may be understood as being in an early period of development. The task for the press should be the same as that assigned to the press in a more developed and well established democratic society. But in these states in transition, the press may need to do more.

The press should consider contributing to the task of basic public education, helping citizens to understand the roles of government institutions, their functions, the dilemmas of policy, and the context of competing views and forces when these occur. The citizens and voters in these societies may have gone through basic schooling but may not be able to continue learning as citizens. In time, the voters will end up failing in their responsibilities as citizens, primarily, in voting wisely and making poor choices for their leaders.

Unfortunately, the free press communities in developing democracies may be failing in this task of citizen education. Many working journalists are not aware of their place in the democratic system. Their jobs are shaped by the structures of power and influence, and the press too has become vulnerable to political or commercial pressures. Given failed and flawed governments, the press becomes easily subverted by tyrants, dictators, and corrupt and clever politicians.

Road Map: Media for Democratic Development

Sometime in the 1940s, a group of eminent thinkers in the US undertook the study of the role of the press to determine the legitimate expectations that the public can have of its service. Hutchins Commission released its report in 1947 and enumerated the following objectives for the free press in the US:

1. Provide a “truthful, comprehensive account of the day’s events in a context that gives them meaning”
2. Serve as a “forum for the exchange of comment and criticism”
3. Offer a “representative picture of the constituent groups of society”
4. Present and clarify the goals and values of society
5. Provide a way of reaching every member of the society by the currents of information, thought, and feeling which the press
supplies.” (as cited by Bollinger)

The report has since been used to develop a template of social responsibility for the press and media. Despite this effort, media products and services in many Western democracies have fallen short of these values and ideals.

A Commercial Free Press

But in the course of the growth of the press media, the conventions of the press have set forth criteria for the practice that do not always coincide with these goals. To determine what is newsworthy, journalists have been trained to look for news of broad and wide interest, news about prominent people, public figures, and celebrities. The “news” tends to emphasize the sensational, the extraordinary, and the out-of-norm. These criteria leave out many important and relevant news that citizens should know about. The issues that affect many marginalized communities are also ignored.

The free market system imposes a business model based on circulation of the media product, viewership ratings, and advertising. The model projects the journalistic activity of reporting and commentary for commercial ends. As a consequence, news has focused on the trivial and resort to news as entertainment which is easier to sell.

Other weaknesses become more pronounced when the press as an institution lacks professional maturity or competence. In the midst of political forces, the free press may not be so free after all, as it becomes captive to political and partisan groups,
and turns out news in the service of some other political agenda. Where corruption is rampant, the press tends to be part of the cycle with its own set of unethical practices, selling news and space or following the spin of stories without checking out the facts and the context of the stories.

In different transitions, societies have seen the press liberated from official regulation, even protected from laws that encroach on media autonomy. But more often than not, the media and press become tools of the established powers and facilitate the perpetration of the undemocratic forces in the political system.

Self-Regulation

In democratic transitions, the pendulum swing to freedom is so swift that the people are oblivious to the implications of the shift to freedom and democracy. Such change can give rise to excesses as well as outright abuse of press power, all of which give rise to complaints and to calls from different sectors, including government, for limits and regulatory sanctions, if not, return to control by government.

Given freedom from government interference, the press should develop its framework of self-regulation, recognizing the internal force inherent in the practice of freedom. As argued by American First Amendment scholar Lee Bollinger, autonomy has its costs and autonomy imposes control. He observes the image of the free press in America as “suffused with ethical content.” Journalistic standards would do well to reflect if the practice is to assist in the achievement of goals of democratic development.

These can be done through various established instruments, among them,
journalism ethics training, media monitors, and journalism reviews. There should be continuing education of journalists and media workers, especially in the principle and practice of democracy as well as the promotion of best practices and the encouragement of excellence. The formation of professional associations should hold their members to standards of practice. Citizen press councils or other venues for receiving complaints should force the press to listen to critical feedback. Finally, the market should involve its own checks. Media literacy empowers citizens to use the press more critically.

The last involves the public in the upholding media freedom as well as the social responsibilities of journalism as public service. A media literate public appreciates and understands the role of the press in society. The public can evaluate the performance of the press, voice its criticism of its failings as well as encourage and applaud its strong points.

Without media literacy, the public becomes a passive and indifferent consumer of media programs and services, providing the excuse for commercialism to shape unchecked media content and style. “This is what the people want. This is the kind of news that gets read. This is what rates.”

Shaping the character of the free press, self-regulation should not be about limiting press freedom. Rather, voluntary programs and mechanisms should enhance freedom for all, give voice to those without power, improve the press service by engaging all sectors in the public dialogue, broaden the bases of coverage so that the service fulfills its part in the democratic arrangement. A democratic theory for the press should underlie all efforts at self-regulation. If the assigned purpose for the press is providing information so that citizens can be involved in their governance, journalism must serve the broad advocacy for freedom and equality for all.

The road map takes us back to the central idea in democracy – the sovereignty of
the people and the role played by the citizen.

In promoting democratic development, the “community of democracies” should examine the participation of citizens in public affairs, the engagement of citizens in the scrutiny and evaluation of those representing them in government, and the capacity of citizens to monitor media performance, to give feedback to the press, if a free press is to thrive.

Democratic communities must foster a new relationship between the press and the public, more connected and more interactive. Such a relationship will evolve a new kind of journalism to meet the challenge of the age of democracy.

References:

Bollinger, Lee C. Images of a Free Press. Chicago and London: University of Chicago Press, 1991.

Commission on Freedom of the Press. A Free and Responsible Press: A General Report on Mass Communications: Newspapers, Radio, Motion Pictures, Magazines, and Books. Chicago: University of Chicago Press, 1947.

Putzel, James and Joost van der Zwan. “Why Templates for Media Development do not Work in Crisis States: Defining and Understanding Media Development Strategies in Post-war and Crisis States”. Project Report. Crisis States Research Centre. London: London School of Economics and Political Science, 2005.

Zakaria, Fareed. The Future of Freedom: Illiberal Democracy at Home and Abroad. New York: W. W. Norton & Company, 2003.